Heel wat mensen kwamen en komen op een bepaald moment in hun leven in de gevangenis terecht. Aan de hand van gevangenisarchieven kunnen we deze donkere periode in hun leven reconstrueren. Het zijn belangrijke bronnen voor familiegeschiedenis, maar ook voor de criminologische en sociale geschiedenis. Onderzoeken wie opgesloten wordt, zegt immers veel over de veranderende normen van een maatschappij. In 2023 werden de archieven van de gevangenissen van Brussel en Vorst overgedragen aan het Rijksarchief. De inventaris ervan is nu gepubliceerd.
Het archief van de normaalschool en het internaat van de Zusters van Sint-Vincentius a Paulo, 'Dienstmaagden der Armen', in Gijzegem werd door de congregatie in 2022 geschonken aan het Rijksarchief. Het archief, bijna 16 meter in omvang, werd vervolgens geïnventariseerd en herverpakt. Sinds kort is het raadpleegbaar in de leeszaal van het Rijksarchief Gent.
De roep naar een efficiënte overheid lijkt de laatste jaren steeds luider te klinken. Een terugblik op de jaren ‘30 van de vorige eeuw leert dat er vandaag weinig nieuws onder de zon is. Meer zelfs, het huidige debat verbleekt bij de stappen die in de periode 1936-1940 werden gezet naar een efficiënt en neutraal overheidsapparaat. Louis Camu werd destijds aangesteld als regeringscommissaris met als opdracht de administratie te hervormen. Zijn archief, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, is recent geïnventariseerd en biedt een uitermate boeiende inkijk in de werking van de overheid vanuit diverse perspectieven. Voor administratief-historisch onderzoek naar de periode 1936-1940 is dit bestand hoe dan ook essentieel.
Het Rijksarchief en de FOD Justitie werken al decennialang vruchtbaar samen rond archiefbeheer. Denk aan de mobiele archiefploegen van de FOD Justitie en aan de vele inventarissen van gerechtelijke archieven die het Rijksarchief uitgeeft. Recent kwamen daar drie nieuwe inventarissen bij die diverse archieven van rechtscolleges uit het ambtsgebied van het Hof van Beroep van Henegouwen beschrijven.
In ARA2 zijn er zopas twee kleinere archiefbestanden van het militair gerecht geïnventariseerd. De bestanden werpen nieuw licht op de werking van het Auditoraat-generaal in Groot-Brittannië tijdens de Tweede Wereldoorlog en op het optreden van het militair gerecht te velde bij het Belgische Vrijwilligerskorps in het “Verre Oosten” (Korea).
Het Debattenland is lange tijd voorwerp van dispuut geweest tussen de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen. Om een einde te maken aan de veelvuldige jurisdictieconflicten tussen de twee graafschappen besliste hertog Filips de Goede halverwege de 15de eeuw om beroepszaken uit het Debattenland toe te wijzen aan de (toekomstige) Grote Raad voor de Nederlanden te Mechelen. Tot voor enkele jaren maakten de acht strekkende meter procesdossiers uit het Debattenland onaangeroerd deel uit van het archief van de Grote Raad. Nu ze geïnventariseerd zijn, komt daar na 250 jaar eindelijk verandering in.
Het archief van de Dienst voor Algemene Onderrichtingen van het auditoraat-generaal bij het Militair Gerechtshof is ontsloten met een gepubliceerde inventaris. Het belang van de dossiers van deze dienst voor het onderzoek naar de vervolging van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog, de zgn. repressie, kan moeilijk overschat worden.
In 2024 wordt de 60ste verjaardag gevierd van de oprichting van de “moderne” vestiging van het Rijksarchief Doornik. Toevallig valt deze verjaardag samen met de pensionering van archivaris Bernard Desmaele, die 25 jaar lang diensthoofd was van het Rijksarchief Doornik. Reden genoeg voor een feestuitgave waarin enkele van de meest iconische en karakteristieke stukken uit onze Doornikse collectie in de kijker worden gezet.
Verkiezingen gaan gepaard met een grote stroom aan papieren en digitale documenten. Stembiljetten uiteraard, maar ook volmachten, lijsten, formulieren, tabellen, processen-verbaal… Om de doorstroming van deze verkiezingsdocumenten in goede banen te leiden, werkte de dienst Toezicht en Advies van het Rijksarchief samen met de Algemene Directie Identiteit en Burgerzaken van de FOD Binnenlandse Zaken en de archivaris van de Kamer van Volksvertegenwoordigers een informatiebeheersplan uit.
Elke dag opnieuw worden in het Algemeen Rijksarchief vreemdelingendossiers geraadpleegd. De 2,5 miljoen individuele vreemdelingendossiers die het Rijksarchief bewaart (ruim 7 strekkende km archief), bevatten een schat aan informatie, zowel voor genealogische opzoekingen als voor de migratiegeschiedenis van België. Minder bekend, maar niet minder belangrijk zijn de “algemene dossiers” van de vreemdelingenadministratie. Deze dossierreeks is vooral thematisch geordend en toont het ruimere plaatje van het Belgische migratiebeleid.
