Heel wat mensen kwamen en komen op een bepaald moment in hun leven in de gevangenis terecht. Aan de hand van gevangenisarchieven kunnen we deze donkere periode in hun leven reconstrueren. Het zijn belangrijke bronnen voor familiegeschiedenis, maar ook voor de criminologische en sociale geschiedenis. Onderzoeken wie opgesloten wordt, zegt immers veel over de veranderende normen van een maatschappij. In 2023 werden de archieven van de gevangenissen van Brussel en Vorst overgedragen aan het Rijksarchief. De inventaris ervan is nu gepubliceerd.
Het archief van de normaalschool en het internaat van de Zusters van Sint-Vincentius a Paulo, 'Dienstmaagden der Armen', in Gijzegem werd door de congregatie in 2022 geschonken aan het Rijksarchief. Het archief, bijna 16 meter in omvang, werd vervolgens geïnventariseerd en herverpakt. Sinds kort is het raadpleegbaar in de leeszaal van het Rijksarchief Gent.
De roep naar een efficiënte overheid lijkt de laatste jaren steeds luider te klinken. Een terugblik op de jaren ‘30 van de vorige eeuw leert dat er vandaag weinig nieuws onder de zon is. Meer zelfs, het huidige debat verbleekt bij de stappen die in de periode 1936-1940 werden gezet naar een efficiënt en neutraal overheidsapparaat. Louis Camu werd destijds aangesteld als regeringscommissaris met als opdracht de administratie te hervormen. Zijn archief, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, is recent geïnventariseerd en biedt een uitermate boeiende inkijk in de werking van de overheid vanuit diverse perspectieven. Voor administratief-historisch onderzoek naar de periode 1936-1940 is dit bestand hoe dan ook essentieel.
Het Rijksarchief en de FOD Justitie werken al decennialang vruchtbaar samen rond archiefbeheer. Denk aan de mobiele archiefploegen van de FOD Justitie en aan de vele inventarissen van gerechtelijke archieven die het Rijksarchief uitgeeft. Recent kwamen daar drie nieuwe inventarissen bij die diverse archieven van rechtscolleges uit het ambtsgebied van het Hof van Beroep van Henegouwen beschrijven.
In ARA2 zijn er zopas twee kleinere archiefbestanden van het militair gerecht geïnventariseerd. De bestanden werpen nieuw licht op de werking van het Auditoraat-generaal in Groot-Brittannië tijdens de Tweede Wereldoorlog en op het optreden van het militair gerecht te velde bij het Belgische Vrijwilligerskorps in het “Verre Oosten” (Korea).
In het kader van het FED-tWIN-onderzoeksprogramma Gusangira werd een onderzoeker aangeworven in het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier om de archieven over Ruanda-Urundi te ontsluiten. Rwanda en Burundi stonden tot hun onafhankelijkheid op 1 juli 1962 onder Belgisch bewind, eerst als mandaatgebied onder toezicht van de Volkenbond tussen 1919 en 1945, nadien als voogdijgebied onder de Verenigde Naties. Dat België zeggenschap kreeg over Ruanda-Urundi werd vastgelegd na de Eerste Wereldoorlog, toen Duitsland zijn kolonies moest afstaan.
Het Debattenland is lange tijd voorwerp van dispuut geweest tussen de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen. Om een einde te maken aan de veelvuldige jurisdictieconflicten tussen de twee graafschappen besliste hertog Filips de Goede halverwege de 15de eeuw om beroepszaken uit het Debattenland toe te wijzen aan de (toekomstige) Grote Raad voor de Nederlanden te Mechelen. Tot voor enkele jaren maakten de acht strekkende meter procesdossiers uit het Debattenland onaangeroerd deel uit van het archief van de Grote Raad. Nu ze geïnventariseerd zijn, komt daar na 250 jaar eindelijk verandering in.
Het archief van de Dienst voor Algemene Onderrichtingen van het auditoraat-generaal bij het Militair Gerechtshof is ontsloten met een gepubliceerde inventaris. Het belang van de dossiers van deze dienst voor het onderzoek naar de vervolging van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog, de zgn. repressie, kan moeilijk overschat worden.
Elke dag opnieuw worden in het Algemeen Rijksarchief vreemdelingendossiers geraadpleegd. De 2,5 miljoen individuele vreemdelingendossiers die het Rijksarchief bewaart (ruim 7 strekkende km archief), bevatten een schat aan informatie, zowel voor genealogische opzoekingen als voor de migratiegeschiedenis van België. Minder bekend, maar niet minder belangrijk zijn de “algemene dossiers” van de vreemdelingenadministratie. Deze dossierreeks is vooral thematisch geordend en toont het ruimere plaatje van het Belgische migratiebeleid.
Bij vastgoedtransacties stelt een notaris een akte op die wordt overgemaakt aan de bevoegde overheidsinstanties. Daartoe behoren ook de kantoren van hypotheekbewaring, ingericht per gerechtelijk arrondissement. Hun voornaamste opdracht? Instaan voor de openbaarheid van de gegevens over het vastgoedbezit.
