Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Algemeen Rijksarchief

Texte petit  Texte normal  Texte grand

Contact:

Ruisbroekstraat 2
1000 Brussel
  Hoe te bereiken ?

T : 02 513 76 80
F : 02 513 76 81
algemeen.rijksarchief@arch.be

Openingsuren:

  Bekijk hier alle sluitingsdagen

16/10/2017 - Divers - ARA
Drie vacatures voor statutaire wetenschappelijke functies

Geïnteresseerd om voor de federale overheid te werken? In een boeiende wetenschappelijke omgeving? Op 13 oktober 2017 verschenen in het Belgisch Staatsblad drie vacatures voor statutaire wetenschappelijke functies (SW1) binnen het Rijksarchief. De kandidaturen moeten worden ingediend binnen 30 kalenderdagen volgend op de datum van de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad.

12/10/2017 - Evenementen - CegeSoma - ARA
Gastvrij Brussel?

De tentoonstelling ‘Gastvrij Brussel?’ vertelt hoe de hoofdstad van België sinds 1830 is geëvolueerd naar een wereldstad die 180 nationaliteiten herbergt. De expo is het resultaat van een samenwerking tussen het Joods Museum en het Rijksarchief. Plaats van afspraak? Het Joods Museum van België, van 13 oktober 2017 tot 18 maart 2018.

Het Algemeen Rijksarchief bewaart 28 strekkende meter archief over de activiteiten van het Belgische Rode Kruis tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dankzij een nieuwe inventaris kan je het volledige archief voortaan raadplegen in onze leeszaal in de Ruisbroekstraat. Maar enkele reeksen uit dit bestand zijn ook digitaal raadpleegbaar, in elke leeszaal van het Rijksarchief: de steekkaarten met de gegevens van gewonde Belgische soldaten die werden verpleegd in Belgische ziekenhuizen, en enkele honderden foto’s.

28/09/2017 - Archiefbeheer - ARA

Om aansluiting te vinden bij de hervorming van het gerechtelijk landschap heeft het Rijksarchief, in nauwe samenwerking met de FOD Justitie, de selectielijst voor de archieven van de rechterlijke macht uit 2009 geactualiseerd.

Dankzij een eenmalige financiering door de POD Wetenschapsbeleid hebben 15 van onze leeszalen sinds voorjaar 2017 nieuwe scanners ter beschikking: een broodnodige investering voor onze dienstverlening on demand.

14/09/2017 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In februari 1944, nog vóór het einde van de Tweede Wereldoorlog, stelde de Belgische regering in ballingschap (Londen) een nieuw ereteken in. Het Kruis der Ontsnapten was een erkenning voor al wie met gevaar voor eigen leven uit België was gevlucht om aan de nazibezetting te ontsnappen en vanuit het buitenland de strijd voort te zetten. Meer dan 3.500 dossiers over aanvraag en toekenning van het Kruis der Ontsnapten 1940-45 kunnen vandaag geraadpleegd worden in het Algemeen Rijksarchief.

14/09/2017 - Digitalisering - Evenementen - ARA
Studiedag in het Algemeen Rijksarchief: Archives Portal Europe - Keep Updated!

Op maandag 16 oktober 2017 organiseren het Rijksarchief en Archiefbank Vlaanderen in het Algemeen Rijksarchief de studiedag Archives Portal Europe: Keep Updated!  Archiefinstellingen en andere organisaties die archief bewaren kunnen tijdens deze studiedag kennismaken met de recente ontwikkelingen en nieuwe tools van het Archieven Portaal Europa en met praktijkvoorbeelden van huidige partners. Tijdens een hands on sessie kan je als deelnemer de tools zelf uitproberen.

13/09/2017 - Divers - ARA

Ben je op zoek naar een opleiding in digitaal informatiemanagement, die zowel de organisatorische, de juridische als de technische aspecten behandelt? De multidisciplinaire opleiding DocSafe is het antwoord! De inschrijvingen voor het academiejaar 2017-2018 (alweer de vijfde editie van Docsafe) lopen nog tot 6 oktober 2017.

12/09/2017 - Digitalisering - Divers - ARA

Sinds de Windows update van eind juli 2017 krijgen we regelmatig meldingen van problemen bij opzoekingen in onze zoekrobotten en vooral dan bij het raadplegen van afbeeldingen. We raden je in eerste instantie aan om je Adobe Flashplayer te updaten. Lees verder voor meer aanbevelingen.

Op vrijdag 8 september 2017 heeft de Ministerraad zich akkoord verklaard met een overdracht van al het archief van de dienst Archieven en documentatie van de Directie-generaal Oorlogsslachtoffers van de FOD Sociale Zekerheid aan het Rijksarchief. De integratie zou op 1 januari 2018 een feit moeten zijn.

01/09/2017 - Publicaties - Evenementen - ARA

Op zaterdag 9 en zondag 10 september 2017 worden in Wallonië de traditionele erfgoeddagen (Journées du Patrimoine) gehouden. Deze staan dit jaar in het teken van ‘Waterlopen, wegen en spoorlijnen. Erfgoed en RAVeLs ‘ (Voies d’eau, de terre et de fer. Patrimoines et RAVeL). Voor de gelegenheid verscheen een boek van de hand van twee historici-archivarissen van het Algemeen Rijksarchief.

25/08/2017 - Archiefbeheer

Op de website van het Rijksarchief is een geactualiseerde versie van de selectielijst voor de archieven van de lokale politie beschikbaar. De vernieuwde selectielijst kwam tot stand dankzij de input en medewerking van tal van politiemedewerkers, en dankzij de gewaardeerde steun van de Vaste Commissie van de Lokale Politie, die ook instond voor de officiële goedkeuring ervan.

03/08/2017 - Onderzoek - Bergen - ARA

De voorbije maanden heeft een archivaris van het Rijksarchief de archieven van de stad Chièvres onder de loep genomen om archeologische opgravingen ter plaatse te documenteren. Ze is van oordeel dat in deze archieven nog een schat aan onuitgegeven informatie te vinden is over de geschiedenis van de stad Chièvres. Intussen werden ook twee nieuwe kaarten gemaakt van Chièvres die tonen hoe de stad eruit zag in 1424 en in 1600.

31/07/2017 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Sinds 1961 heeft de RTB (Radiodiffusion Télévision Belge) geleidelijk aan 420 strekkende meter (papieren) archief overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief. Dankzij een nieuwe inventaris van 407 blz. is dit omvangrijk archiefbestand nu ook toegankelijk voor onderzoek. Voer voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van de Belgische openbare omroep.

Het Rijksarchief stelt tentoon in het Koninklijk Paleis

Zoals iedere zomer opent het Koninklijk Paleis in Brussel zijn deuren voor het publiek. Twee van de drie tentoonstellingen die er deze zomer lopen, werden georganiseerd in samenwerking met het Rijksarchief. Gratis te bezoeken van 22 juli tot 3 september 2017.

17/07/2017 - Digitalisering - ARA

Op een jaar tijd zette het Rijksarchief meer dan 6.000 foto’s over de Eerste Wereldoorlog en een duizendtal geïllustreerde affiches uit de oorlogsperiode (en van net daarna) online. En de raadpleegbaarheid van het beeldmateriaal over ‘14-‘18, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, blijft crescendo gaan. Aan onze zoekrobot zijn nu ook 1.233 tekeningen, aquarellen en karikaturen toegevoegd.

16/07/2017 - ARA

In 1740 richtte het centraal bestuur van de (Oostenrijkse) Nederlanden de Jointe voor de Betwiste Gebieden op. De Jointe moest de vele grensgeschillen met de buurlanden behandelen en daarvoor de nodige rechtstitels en documentatie verzamelen. De leden van de Jointe gingen daarvoor op zoek in de archieven  van de andere centrale instellingen zoals de Geheime Raad en de Secretarie van Staat en Oorlog. Het archief van de Jointe bevat een tachtigtal kaarten uit de 17e en 18e eeuw en deze zijn sinds kort online raadpleegbaar.

09/06/2017 - Archiefbeheer

Eind maart 2017 werd een wetswijziging goedgekeurd inzake de organisatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In de nieuwe wettekst zijn diverse bepalingen i.v.m. het archief van deze diensten opgenomen. Er wordt onder meer voorzien in een verlenging van de termijn waarin de Veiligheid van de Staat haar archief moet overbrengen naar het Rijksarchief, wat het Rijksarchief betreurt. Maar er zijn vanuit archiefperspectief ook positieve signalen op te vangen in dit dossier.

Op 9 juni 2017 ondertekenden de heer Dirk Achten, voorzitter van het directiecomité van de FOD Buitenlandse Zaken, en de heer Karel Velle, algemeen rijksarchivaris, een protocolakkoord voor de overbrenging van al het archief van de FOD Buitenlandse Zaken dat ouder is dan 30 jaar en geen administratief nut meer heeft. Het gaat om diplomatiek archief, archief inzake ontwikkelingssamenwerking en het zogenaamd “Afrikaans” archief. De overbrenging wijzigt niets aan de raadpleegbaarheid van het archief: wat al raadpleegbaar was, blijft raadpleegbaar. 1,5 strekkende km personeelsdossiers met betrekking tot de koloniale periode is recent reeds overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier.

06/06/2017 - Inventarisatie - ARA

Hubert Pierlot leidde van 1940 tot 1944 de Belgische regering in ballingschap te Londen. Zijn archief wordt bewaard in het Algemeen Rijksarchief en is recent geïnventariseerd. Het archief bestrijkt de hele politieke loopbaan van Pierlot, met bijzondere aandacht voor de periode van de Duitse bezetting en de regering in ballingschap (1940-1944).

16/05/2017 - Digitalisering

Op 16 mei 2017 werd de onlinecollectie historische kadasterplannen en -documenten uit de eerste helft van de 19de eeuw gelanceerd in aanwezigheid van de Minister van Financiën en de Staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid. De creatie van het ‘primitief’ (in de zin van ‘eerste’) kadaster in de eerste helft van de 19de eeuw ging gepaard met de opmaak van tienduizenden kaarten en van de ‘processen-verbaal van afpaling van gemeentegrenzen’. Dankzij een scanningsoperatie van Financiën staan al deze stukken nu online, via de zoekrobot van het Rijksarchief. Nieuwsgierig? Bekijk ons filmpje! Overtuigd? Duik online in de collectie (ca. 85.000 beelden)!

04/05/2017 - Inventarisatie - ARA

Het Algemeen Rijksarchief bewaart meer dan 400 meter archief afkomstig van de Dienst Erediensten van het voormalige Ministerie van Justitie. Dit unieke bestand documenteert de politieke, financiële en juridische verhoudingen tussen religieuze instanties en de overheid en dit voor een periode van bijna twee eeuwen. Om het archief over de erediensten beter toegankelijk te maken voor onderzoek, zijn we op zoek naar enthousiaste vrijwilligers.

04/05/2017 - Divers

Begin 2017 werden binnen het BRAIN-programma van het federaal Wetenschapsbeleid zes nieuwe onderzoeksprojecten geselecteerd waarop het Rijksarchief intekende. In tijden van budgettaire krapte is dit bemoedigend nieuws. De deelname aan BRAIN-projecten is immers een van de weinige mogelijkheden voor het Rijksarchief om bijkomende middelen te verwerven voor de ontwikkeling van wetenschappelijke activiteiten. We zetten voor u de zes nieuwe onderzoeksprojecten op een rijtje.

02/05/2017 - Digitalisering - CegeSoma - ARA

Het raadplegen van de digitale catalogi van instellingen als het Rijksarchief/CegeSoma en de Koninklijke Bibliotheek hoort bij de eerste stappen die een onderzoeker zet om inzicht te krijgen in het verleden. Op basis van de eerste resultaten van het MADDLAIN-project, een tweejarig onderzoeksproject dat de gebruiken en de noden van het publiek van de drie instellingen onderzoekt op het vlak van digitale toegang tot de collecties, werden drie tips geformuleerd om meer referenties en digitale bronnen te vinden in de catalogi van deze instellingen.

Raadpleeg via de zoekrobot van het Rijksarchief (opgelet: eerst inloggen) een duizendtal geïllustreerde affiches uit de oorlogsperiode. Bernard Wilkin, de archivaris die de voorbije maanden de affiches heeft geïnventariseerd, legt in een filmpje uit hoe zijn inventaris is opgebouwd en waar de affiches online te vinden zijn.

Op woensdag 15 maart 2017 verdedigde Flore Plisnier, archivaris bij het Rijksarchief te Louvain-la-Neuve, aan de ULB met succes haar doctoraatsverhandeling ‘Pluralisme, autonomie culturelle et tutelle politique. La RTB 1960-1977. Structuration d’un service public de l’audiovisuel’. Het doctoraat is gebaseerd op het archief van de RTB (Radio-Télévision belge) dat wordt bewaard in het Algemeen Rijksarchief, en dat door Flore Plisnier geïnventariseerd werd.

20/03/2017 - Publicaties - ARA

Het Rijksarchief bewaart enkele uiterst interessante bronnen over de geschiedenis van de Belgische koopvaardij, zoals de archieven van het Antwerpse Schepenbeheer, de archieven van nationale Bestuur van het Zeewezen, monsterrollen van koopvaardijschepen, passagierslijsten en migratie-verslagen van trans-Atlantische vaarten. Deze pas gepubliceerde zoekwijzer maakt u wegwijs in deze bronnen en is onder meer geïllustreerd met foto’s uit de collectie van het CegeSoma.

17/03/2017 - Evenementen - Bergen - ARA
Lezing in Bergen: De deportaties tijdens de Eerste Wereldoorlog
Eind 2016 werd op diverse wijzen herdacht dat 100 jaar geleden talrijke Belgische burgers als werkkrachten naar Duitsland werden gedeporteerd. Het Algemeen Rijksarchief bewaart diverse archiefbestanden waarin het lot van deze gedeporteerden gedocumenteerd wordt. Op woensdag 22 maart 2017 om 19u geeft Arnaud Charon, doctorandus en medewerker van het project The Great War from below bij het Algemeen Rijksarchief, een lezing over de vaak vergeten problematiek van de deportaties
Studiedag ‘Inside the User’s Mind’: presentaties online beschikbaar

Dat nieuwe technologische ontwikkelingen een grote invloed hebben op de wijze waarop het publiek omgaat met archiefdiensten en bibliotheken, staat intussen als een paal boven water. Om een coherent en realistisch beleid te kunnen voeren op het vlak van digitale ontwikkeling lanceerden het Rijksarchief/CegeSoma en de Koninklijke Bibliotheek in maart 2015 het MADDLAIN- onderzoeksproject. De bedoeling? Gefundeerd inzicht verwerven in de digitale noden en gebruiken van hun publiek. Naar aanleiding van de eerste resultaten van het onderzoek werd op 22 februari 2017 de studiedag ‘Inside the User’s Mind’ georganiseerd. De presentaties van deze studiedag zijn via deze link beschikbaar.

24/02/2017 - Digitalisering - ARA

Belspo en de Federale Wetenschappelijke Instellingen werken reeds een tiental jaar met een gezamenlijk Digit-programma voor het digitaliseren van de collecties. Het project bestaat uit drie luiken. Naast de eigenlijke digitalisering is er de aanzet tot de ontwikkeling van gezamenlijke tools voor de valorisatie van de gedigitaliseerde collecties, evenals een programma voor hun langetermijnbewaring (LTP- Long Term Preservation).

24/02/2017 - Archiefbeheer - ARA
Archiefbeheer: hoe websites en databanken archiveren?

De voordelen van een goed gestructureerd archief, analoog én digitaal, zijn legio: documenten kunnen snel gevonden worden; administraties zijn in staat om zich te verantwoorden over het gevoerde beleid; en archief met historische waarde kan na het verstrijken van de administratieve bewaartermijn vlot overgebracht worden naar het Rijksarchief. Maar archiveren draait al geruime tijd om veel meer dan documenten. Hoe ga je bijvoorbeeld te werk om websites en databanken te archiveren? Onze afdeling Toezicht heeft enkele nieuwe FAQ’s opgesteld om je op weg te helpen.

24/02/2017 - Archiefbeheer - ARA

In 2009 werd de Archiefwet gewijzigd. De belangrijkste wijziging betrof de verkorting van de overbrengingstermijn voor overheidsarchieven van 100 jaar naar 30 jaar. Om de overheidsdiensten de kans te geven zich te conformeren aan het nieuwe wettelijke kader, voorzag het uitvoeringsbesluit van 18 augustus 2010 in een overgangsperiode van 10 jaar. Daarnaast werd expliciet vermeld dat archieven ouder dan honderd jaar binnen het jaar dienden te worden overgebracht. Eind 2016 organiseerde het Rijksarchief een interne enquête om een stand van zaken op te maken van de uitvoering van de Archiefwet.

23/02/2017 - Publicaties - ARA
Nieuw volume van de Bibliografie van de Geschiedenis van België verschenen

In december 2016 verscheen een nieuw boekdeel van de Bibliografie van de Geschiedenis van België (BGB). De BGB wordt sinds 2012 gefinancierd door de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis en samengesteld door Sofie Onghena, werkzaam in het Algemeen Rijksarchief. In de BGB is een ruime selectie van titels van binnen- en buitenlandse boeken en artikels over de geschiedenis van België terug te vinden, vanaf de prehistorie tot nu. De Bibliografie maakt steeds een balans op van de historiografische productie van het afgelopen kalenderjaar: het recent gepubliceerde volume betreft jaargang 2012.
Een referentie doorgeven? Nieuwe of ontbrekende publicaties signaleren? Geef ons een seintje via bgb_bhb@arch.be.

Bronnengids voor de geschiedenis van de Joden en het Jodendom in België beschikbaar! Bekijk de video

Pascale Falek Alhadeff, anno 2017 conservatrice van het Joods Museum van België, en Gertjan Desmet, archivaris/projectmedewerker bij het Rijksarchief, spitten vier jaar lang archieven in binnen- en buitenland uit op zoek naar bronnen over het Jodendom en de Joodse bevolking in België, 19de-21ste eeuw. Met meer dan 1.000 beschrijvingsfiches van beschikbare archiefbestanden is het een onmisbaar onderzoeksinstrument geworden. Hoe gingen Pascale en Gertjan te werk? Ze leggen het zelf uit in ons nieuw projectfilmpje.

17/02/2017 - Inventarisatie - ARA

Alle Belgische dossiers uit de periode 1830-1920 over de loopbanen van magistraten, personeelsleden van hoven en rechtbanken, ministeriële officieren en openbare ambtenaren (zoals onder meer notarissen, deurwaarders en procureurs en advocaten bij het Verbrekingshof) kunnen vanaf nu worden geraadpleegd in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief in Brussel. De dossiers gaan bijna uitsluitend over benoemingen, vervangingen, de inrichting of afschaffing van functies, opverlofstellingen, ontslagen en tuchtmaatregelen.

03/02/2017 - Digitalisering - Divers - ARA
Nieuw! Instructiefilmpje over www.cartesius.be

Hét vernieuwende element aan www.cartesius.be is de geogra­fische zoekmogelijkheid, maar hoe haal je hier een maximum aan resultaten uit? In dit instructiefilmpje krijg je enkele cruciale tips!

27/01/2017 - Digitalisering - ARA

Het Rijksarchief in België is van bij de start een actieve partner van het Archives Portal Europe (APE) en nam in het voorjaar van 2016 enkele initiatieven om de verdere uitbouw van APE te ondersteunen. Sindsdien bleef het stil, wat allerminst betekent dat het archiefportaal stil bleef staan: het aantal ‘content providers’ ging crescendo en dankzij een nieuwe communicatieverantwoordelijke is APE meer en meer zichtbaar online.

16/01/2017 - Digitalisering - Luik - ARA

Meer dan 800 kaarten en plattegronden uit het Rijksarchief te Luik zijn recent, nadat ze werden gedigitaliseerd en gegeolokaliseerd, opgeladen in www.cartesius.be. Oorsprong en thema van de kaarten zijn divers: bouwplannen, plannen van de aanleg van steenwegen en kanalen, topografische kaarten, kadastrale en pre-kadastrale plannen, grenskaarten, …  Met deze upload is het aantal kaarten van het Rijksarchief in Cartesius aangegroeid tot 6.783.

Vanaf 1 januari 2017 gelden in het Rijksarchief nieuwe openingsuren. We kiezen voor een gedifferentieerde aanpak wat de openingsuren van de verschillende leeszalen betreft. Waarom? De daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand zijn bepalende factoren. Ook de gewijzigde noden van het publiek en de uiteenlopende regionale of lokale behoeften nopen tot deze keuze.

De vermindering van het aantal openingsuren betekent niet dat de dienstverlening wordt afgebouwd. Ook op weekdagen waarop een leeszaal gesloten is, blijven we beschikbaar (via e-mail of telefoon) voor vragen en opzoekingen, blijven we archieven ontsluiten, blijven we digitaliseren, blijven we publieksevenementen organiseren en blijft onze zoekwebsite search.arch.be online. Leeszaalbezoekers die omwille van de nieuwe regeling niet meer in de mogelijkheid zijn om hun archiefonderzoek uit te voeren, worden uitgenodigd om contact op te nemen met het diensthoofd van het rijksarchief in kwestie.

22/12/2016 - Digitalisering - ARA

In 1914, enkele dagen na de start van de Duitse bezetting van Brussel, richtte een groepje Belgische politici en financiers het Nationaal Hulp- en Voedselcomité op (NHVC). Het stond onder meer in voor de verdeling van levensmiddelen en het toekennen van allerhande uitkeringen aan kinderen, werklozen, families van soldaten enz. Het archief van het NHVC wordt bewaard in het Algemeen Rijksarchief en sinds kort zijn de activiteitenverslagen van het NHVC online raadpleegbaar. Ze bevatten massa’s statistieken, tabellen en socio-economische informatie over het leven in België tijdens Wereldoorlog I.

21/12/2016 - Archiefbeheer

Op 21 december 2016 is in het Belgisch Staatsblad een ministerieel besluit verschenen over de technische voorschriften en normen waaraan archieflokalen van de overheden en openbare instellingen opgesomd in art. 2 § 2, moeten voldoen. Voor het Rijksarchief is de publicatie van dit ministerieel besluit een nieuwe, belangrijke stap in de richting van een sluitend reglementair kader, dat tot doel heeft overheden tot een rationeel archiefbeleid aan te zetten en de duurzame bewaring van maatschappelijk relevante overheidsinformatie te waarborgen.

16/12/2016 - Evenementen - ARA
Lezing in Waulsort (Hastière) over de deportaties tijdens de Eerste Wereldoorlog

Honderd jaar geleden werden de eerste Belgische burgers als werkkrachten naar Duitsland gedeporteerd. Op vrijdag 16 december 2016 om 19.30u geeft Arnaud Charon in Waulsort (Hastière) een lezing over de vaak vergeten problematiek van de deportaties tijdens de Eerste Wereldoorlog.

 Lees meer

Onlangs werden niet minder dan 20.000 beelden van het internationaal persagentschap Sipho ontdekt. Ze zullen het Sipho-archief, bewaard in het CegeSoma, vervoegen. Hierin zitten reeds 175.000 afbeeldingen met betrekking tot Belgisch en buitenlands nieuws uit de periode 1930-1944.

De bronnen met betrekking tot het Jodendom en de Joodse bevolking in België zijn nagenoeg ontelbaar. Jammer genoeg zijn ze weinig gekend en verspreid over een groot aantal private en publieke (archief)instellingen. De publicatie van een bronnengids over het Jodendom en de Joodse gemeenschap in België, 19de-21ste eeuw, vult deze lacune eindelijk op. Met meer dan 1.000 beschrijvingsfiches van beschikbare archiefbestanden is het een onmisbaar werkinstrument geworden voor al wie onderzoek doet naar of geïnteresseerd is in de geschiedenis van de Joden en het Jodendom in België.

05/12/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Tot aan zijn dood in 1965 was auteur Louis Wilmet een van de belangrijkste biografen van de Belgische koninklijke familie. Zijn manuscripten en het archief over zijn acties tijdens Wereldoorlog II zijn vanaf nu ontsloten voor onderzoek.

25/11/2016 - Digitalisering

In 1934 schonk de Nederlandse regering honderden kaarten en plattegronden aan ons land. De collectie bestond vooral uit de plannen van de fortificaties van Zuid-Nederlandse steden, van de 17de eeuw tot de eerste helft van de 19de eeuw. Een 700-tal kaarten uit deze collectie zijn nu toegevoegd aan www.cartesius.be en dus online te bekijken.

14/11/2016 - Evenementen - ARA
Lezing in Meux over de deportaties tijdens de Eerste Wereldoorlog

Honderd jaar geleden werden de eerste Belgische burgers als werkkrachten naar Duitsland gedeporteerd. Arnaud Charon, die in het kader van het project The Great War from below bij het Algemeen Rijksarchief een geschiedenis van de deportaties tijdens WO I schrijft, geeft nu woensdag (16 november 2016, 20u) een lezing in Meux (La Bruyère; provincie Namen) over deze problematiek. Gratis toegang.

Lees meer

Op 11 november 2016 is het precies 98 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Groote Oorlog. Hype of geen hype: het Algemeen Rijksarchief blijft onverminderd investeren in de ontsluiting en valorisatie van zijn Eerste Wereldoorlogarchief. Een overzicht van nieuwe bronnen, nieuwe inventarissen, nieuwe herdenkingsinitiatieven, …

03/11/2016 - Evenementen - Bergen - ARA
De deportaties vanuit Zinnik tijdens de Eerste Wereldoorlog

Honderd jaar geleden werden voor het eerst burgers als werkkrachten naar Duitsland gedeporteerd. Op maandag 7 november 2016 om 20u geeft Arnaud Charon, doctorandus en een van de gangmakers van het project The Great War from below bij het Algemeen Rijksarchief, een lezing over de deportaties vanuit Zinnik tijdens Wereldoorlog I.

Op 21 juli 2016 werd een Belgische wet afgekondigd met het oog op de omzetting en aanvulling van de Europese verordening van 23 juli 2014 over de elektronische identificatie en vertrouwensdiensten op de interne markt. De Europese verordening (e-IDAS) heeft betrekking op de elektronische handtekening, stempel, tijdstempel en aangetekende zending. De Belgische wet vult de Europese verordening aan met een vertrouwensdienst voor elektronische archivering.

21/10/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

“Leugens onder de roos”, “Het spel van de liefde en het lot”, “Richard Leeuwenhart”: het zijn maar enkele voorbeelden van stukken die in de 18e en aan het begin van de 19e eeuw werden opgevoerd in de Muntschouwburg en er ook vandaag nog worden gespeeld. Het archief van De Munt (1771-1816) werd onlangs opnieuw geïnventariseerd en is raadpleegbaar in het Algemeen Rijksarchief. De archiefdocumenten gaan vooral over de boekhouding van de schouwburg, maar lossen zijdelings ook informatie over het theater- en muziekleven in Brussel destijds.

Het Rijksarchief is, samen met de andere Belgische federale wetenschappelijke instellingen, al geruime tijd partner in het Dariah-project. Dariah staat voor Digital Research Infrastructure for the Arts and Humanities en biedt een pan-Europese infrastructuur aan voor de ontwikkeling en promotie van het digitale aspect in de humane wetenschappen. Nieuw sinds oktober 2016 is dat het Rijksarchief samen met de Kazerne Dossin en het Nederlandse Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis de coördinatie van de Dariah-werkgroep Sustainable Publishing of Archival Catalogues op zich heeft genomen.

Mededeling aan de bezoekers en partners van het Rijksarchief

Het Rijksarchief is zich ervan bewust dat de instelling een belangrijke rol vervult inzake de toegang tot  informatie en archieven. Reeds vele jaren werden aanzienlijke inspanningen geleverd om alle gebruikers een kwaliteitsvolle dienstverlening te bieden. Als gevolg van de daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand en door de gewijzigde noden van het publiek, zal het Rijksarchief zich de komende maanden evenwel genoodzaakt zien om die dienstverlening op een andere manier in te vullen. De heroriëntatie zal de komende weken worden voorbereid. Verschillende opties liggen nog open, maar het is reeds duidelijk dat er gevolgen zullen zijn voor de openingstijden van de studiezalen. We informeren u zo snel mogelijk over de beslissingen die in dat verband zullen genomen worden.

Karel Velle
Algemeen Rijksarchivaris

Sébastien en Fiona vertellen over de digitale omslag bij de federale administraties (VIDEO)

De digitale omslag is alomtegenwoordig, in alle sectoren, en dus ook binnen overheidsdiensten. De gevolgen hiervan voor de archiefsector in het algemeen en voor het Rijksarchief in het bijzonder zijn groot. Het HECTOR-project is één van de initiatieven om de overgang naar een betrouwbaar, veilig en efficiënt e-government te bevorderen. Hector staat voor ‘Hybrid Electronic Curation, Transformation and Organization of Records’. Het doel? Modellen aanreiken aan administraties voor de verwerking, organisatie en bewaring van hybride documenten (documenten die zowel op papier als digitaal in omloop zijn). Complexe materie, maar Sébastien en Fiona leggen het bevattelijk uit in onze nieuwe projectvideo!

 Klik hier om de projectvideo over HECTOR te bekijken

04/10/2016 - Publicaties

U bent nieuwsgierig naar de geschiedenis van uw huis of van ander privévastgoed? In september 2016 verscheen een boek van Laurence Druez, werkleidster bij het Rijksarchief te Luik, dat onderzoekers die de geschiedenis van een woning willen achterhalen wegwijs maakt in de talloze bronnen die in dit verband worden bewaard, onder meer bij het Rijksarchief.

03/10/2016 - Evenementen - ARA
Internationaal congres: Recht om vergeten te worden versus recht om te herinneren

In mei 2016 keurde het Europees Parlement een nieuwe Europese wet goed die de bescherming van natuurlijke personen moet verbeteren waar het de verwerking van hun persoonsgegevens betreft. Eén van de nieuwe rechten die ingang vindt, is het 'recht op vergetelheid'. Wat zijn de implicaties hiervan voor de archiefsector? Hoe moeten we in de toekomst omgaan met persoonsgegevens in overheidsarchieven? Wat met het recht om te herinneren? Het Rijksarchief neemt met de organisatie van een internationaal congres op 10 oktober 2016 het voortouw om een stand van zaken op te maken over ‘recht om vergeten te worden versus recht om te herinneren’. Inschrijven kan tot 1 oktober 2016.

20/09/2016 - Aanwinsten - ARA

Geïnteresseerd in 20ste-eeuwse migratiegeschiedenis? Kom een nieuwe bron aanboren in het Algemeen Rijksarchief! Afgelopen zomer zijn 60.000 individuele dossiers inzake erkenningsaanvragen van vluchtelingen overgedragen door het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen. De dossiers omvatten alle vluchtelingenaanvragen uit de onmiddellijke naoorlogse periode en het begin van de Koude Oorlog (1944-ca.1960).

13/09/2016 - Evenementen - ARA
Studiedag over het beheren en waarderen van parochiearchieven

Naar aanleiding van de publicatie van een nieuwe selectielijst voor archieven van kerkfabrieken en parochies wordt op vrijdag 30 september 2016 de studiedag In saecula saeculorum. Parochiearchieven. Beheren en waarderen georganiseerd in het Algemeen Rijksarchief. Parochiearchieven hebben immers niet enkel een administratieve functie, maar zijn ook een waardevolle historische bron. Inschrijven kan nog tot 23 september 2016.

  Lees meer

02/09/2016 - Evenementen - ARA
Interactieve workshop rond de zoekwebsite search.arch.be

Op zoek naar tips om het maximale uit de zoekrobotten van het Rijksarchief te halen? Duwtje in de rug nodig om aan je stamboom te beginnen? Ervaren genealoog of onderzoeker met specifieke problemen/vragen/suggesties? Wees welkom in het Algemeen Rijksarchief op zaterdag 1 oktober 2016 voor een interactieve workshop rond de zoekwebsite http://search.arch.be. De Nederlandstalige sessie gaat door van 10u tot 12u.

29/08/2016 - Publicaties - ARA

Collega Geert Leloup, als archivaris verbonden aan de afdeling Toezicht & Advies van het Rijksarchief, verdedigde in 2013 met succes zijn doctoraat aan de UGent over de geschiedenis en het archief van het Rekenhof in de periode 1814-1939. Een licht herwerkte versie van dit doctoraat is nu gepubliceerd als tweede deel van de prestigieuze reeks Studies on Belgian History (SBH).

24/08/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In september 2014 schonk Marc de Wargny het archief van zijn familie aan het Algemeen Rijksarchief. Rond 1325/1330 vestigde de familie de Wargny zich in de regio rond Edingen en de daaropvolgende eeuwen waren vele leden van de familie de Wargny burgemeester, schepen en baljuw van Edingen, Lembeek en vooral Halle. De inventaris van dit familiearchief is nu (digitaal) beschikbaar.

10/08/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Tijdens de Tweede Wereldoorlog organiseerde de Belgische regering in ballingschap vanuit Londen de bevoorrading van de bevolking in het thuisland. De 74 strekkende meter archief van de kabinetten van de ministers voor Voedselvoorziening  (Léon Delsinne, Edgar Lalmand en Georges Moens de Fernig) en van het algemeen secretariaat van dit departement (Georges Mathieu) worden bewaard in het Algemeen Rijksarchief en zijn ontsloten voor onderzoek.

29/07/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Zeeman en Zuidpoolreiziger Adrien de Gerlache de Gomery kwam ter wereld op 2 augustus 1866, 130 jaar geleden. De Belgische regering zond hem uit om de belangen en de betekenis van België als slachtoffer van de Eerste Wereldoorlog uit te dragen. Hij was ook de vaandeldrager van de Scandinavische afdeling van het Belgian Orphan Fund. Zijn archief, dat wordt bewaard in het Algemeen Rijksarchief, bestaat onder meer uit identificatie - en plaatsingsfiches, en foto’s’ en brieven van Belgische oorlogswezen.

Tentoonstellingen in het Koninklijk Paleis: het Rijksarchief neemt deel!

Ook deze zomer houdt het Koninklijk Paleis in Brussel opendeurdagen. Het publiek kan er dit jaar een bezoek brengen aan twee tentoonstellingen waaraan het Rijksarchief meewerkte: de tentoonstelling Cartographiae, een initiatief van de POD Wetenschapsbeleid, het Nationaal Geografisch Instituut en de tien federale wetenschappelijke instellingen, en de tentoonstelling Elisabeth. Passie voor de kunst, waarin heel wat stukken uit het Archief van het Koninklijk Paleis te zien, zoals handgeschreven partituren van Johann-Sebastian Bach en Camille Saint-Saëns. Toegang is gratis.

14/07/2016 - Digitalisering - ARA

Het Rijksarchief heeft meer dan 6000 - vaak onuitgegeven - foto's over de Eerste Wereldoorlog online gezet. Alle aspecten van 'de Groote Oorlog' komen erin aan bod: de invasie, de militaire operaties aan het IJzerfront, de Belgische regering in Sainte-Adresse, de collaboratie- en weerstandsnetwerken, de bevrijding, de overwinningsceremonies en de eerbetuigingen aan de oorlogsmartelaren,… Ontdek alle beelden via onze zoekwebsite!

Goed nieuws voor de bezoekers van de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief. Wie op een snelle en efficiënte manier een inventaris wil terugvinden van een archiefbestand uit het Algemeen Rijksarchief,  heeft voortaan een geactualiseerd hulpinstrument ter beschikking.

07/07/2016 - Digitalisering - Divers
Instructiefilmpje over de zoekrobotten van het Rijksarchief online!

Het Rijksarchief bewaart meer dan 315 kilometer archief. Jaarlijks komt daar, na selectie, meer dan 10 km bij. Hoe begin je te zoeken in die onvoorstelbare berg informatie? Hét werkinstrument om je op weg te helpen is de zoekwebsite http://search.arch.be. In deze instructievideo krijg je, na een korte voorstelling van het Rijksarchief, heel concrete tips over hoe je het maximale uit de zoekrobotten van het Rijksarchief kan halen.

 Klik hier om de instructievideo te bekijken via YouTube

06/07/2016
Gevangenisarchieven geven hun geheimen prijs

Science Connection, het magazine van het Federaal Wetenschapsbeleid, heeft zopas nr. 51 (juni-juli 2016) uitgebracht met allerhande nieuws over en van de 10 federale wetenschappelijke instellingen. Op blz. 4 vindt u een artikel over het gevangenisarchief dat in het Rijksarchief kan worden geraadpleegd. De inventarissen van de gevangenissen van Charleroi, Bergen, Verviers, Hoei, Dinant, enz. zijn te koop in de archiefwinkel van het Algemeen Rijksarchief .

Klik hier om Science Connection nr. 51 (juni-juli 2016) gratis te downloaden

30/06/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Via schenkingen door zijn zoon Jacques – hoogleraar aan de Université libre de Bruxelles en secretaris van koning Leopold III – kwam een deel van het archief van Henri Pirenne (1862-1935) in het Algemeen Rijksarchief terecht. Het archief verzeilde in de Handschriftenverzameling en is weinig gekend bij onderzoekers. Daar komt nu eindelijk verandering in. Het archief van de historicus Pirenne werd uit de Handschriftenverzameling gelicht, in een apart bestand ondergebracht en beschreven in een pas gepubliceerde inventaris.

23/06/2016 - Divers - Hasselt - Luik - Bergen - ARA
70 jaar Italiaanse immigratie

70 jaar geleden, op 23 juni 1946, ondertekenden België en Italië een overeenkomst waardoor Italiaanse mijnwerkers naar België zouden komen in ruil voor leveringen steenkool. In het archief van de Vreemdelingenpolitie (bewaard in het Algemeen Rijksarchief in Brussel) zitten talrijke dossiers van Italianen die hun geboortedorp verlieten op zoek naar een betere toekomst. Ook in de gemeentearchieven die in verschillende rijksarchieven bewaard worden, zijn vaak gegevens terug te vinden over Italianen die na WOII naar België kwamen.

Projectfilm SATURN: hoe de FOD Financiën 10 km archief lichter werd

In 2012 besliste de FOD Financiën om zijn archiefbeheer te rationaliseren en in overeenstemming te brengen met de huidige archiefwetgeving. Er werd aangeklopt bij het Rijksarchief voor de nodige expertise en in februari 2013 ging het driejarig SATURN-project van start. Het oorspronkelijke doel om 10 kilometer papieren archief van de FOD Financiën te verwerken, werd vlot gehaald. SATURN levert het Rijksarchief niet alleen mooie aanwinsten op, het schept ook - letterlijk en figuurlijk - ruimte voor de FOD Financiën om de werking te verbeteren en de overstap van papier naar digitaal te maken. Eind december 2015 werd SATURN met nogmaals drie jaar verlengd, tot januari 2019. In deze SATURN-projectfilm leggen archivarissen van het Rijksarchief én projectmedewerkers van ‘Financiën’ zelf uit hoe de FOD Financiën 10 km archief lichter werd.

 Klik hier om het filmpje te bekijken

29/05/2016 - Divers - ARA
IMMIBEL: projectwebsite gelanceerd

Het project IMMIBEL is een BRAIN-project dat aan de hand van inter- en cross-disciplinair onderzoek peilt naar de schaal, de chronologie en de aard van de 19de eeuwse migratie naar België. Specifieke aandacht gaat uit naar de politieke, economische, sociale en culturele dimensies van de wisselwerking tussen vreemdelingen en verschillende lagen van de Belgische samenleving. De periode van onderzoek (1840-1890) was een uitzonderlijke periode in de Europese en Belgische geschiedenis, gekenmerkt door opwaartse mobiliteit en toenemende economische integratie. Het opkomen van de ‘moderne natiestaat’ verbreedde de kloof tussen binnen- en buitenland. Projectmedewerkers van IMMIBEL hebben zopas een website online gebracht waar je het project van zeer dichtbij kan volgen!

 Klik hier om naar de IMMIBEL-website te gaan

Op een jaar tijd hebben het Rijksarchief en de FOD Economie samen 8 km archief ‘aangepakt’: 6,3 km werd geselecteerd voor vernietiging, 900 meter blijft na analyse bij de FOD omdat het nog administratief nut heeft en ruim 800 meter wordt verpakt, geïnventariseerd en overgebracht naar het Rijksarchief. Indrukwekkende cijfers!

20/05/2016 - Digitalisering

De afgelopen jaren heeft het Rijksarchief meer dan 27.000 parochieregisters gedigitaliseerd en online gezet, goed voor meer dan 5,8 miljoen pagina’s. En sinds de update van 19 mei 2016 zijn daar nog eens 1.472 parochieregisters bijgekomen, goed voor zo'n 500.000 pagina's! Tussen de nieuwe registers zitten enkele grote reeksen, zoals 803 parochieregisters van Brugge, 211 van Mechelen en 88 van Aat. Ontdek de volledige lijst!

28/04/2016 - Restauratie - ARA

De voorbije jaren digitaliseerde het Rijksarchief bijna 57.000 kaarten en plattegronden. Een aantal dat nog steeds toeneemt. Hiervan zijn er al bijna 41.000 exemplaren in de leeszalen in digitale vorm beschikbaar voor onderzoek. En we doen verder. Momenteel is het de beurt aan de kaarten en plannen van het Rijksarchief te Luik.  Maar voor ze gedigitaliseerd worden, moeten heel wat kaarten langs het restauratieatelier. 

Duizend Luxemburgse procesdossiers uit de 16de-18de eeuw zijn ontsloten voor onderzoek. Het gaat om archief van de Grote Raad van Mechelen, bewaard in het Algemeen Rijksarchief.

18/04/2016 - Evenementen - ARA
De Lente van de Zavel

Het Algemeen Rijksarchief neemt deel aan het evenement 'De Lente van de Zavel'. Een origineel en kunstzinnig parcours langs de handelszaken van de Brusselse Zavel en omliggende straten laat u kennis maken met werken uit het Joods Museum (foto’s, beeldhouwwerken, schilderijen en ongewone voorwerpen). Tot 23 april 2016 hangt in de inkomhal van het Algemeen Rijksarchief een foto van Vardi Kahana waarop de moeder, een Auschwitz-overlevende, en de kinderen van de fotografe te zien zijn. Meer info over 'De Lente van de Zavel op de website van het Joods Museum.

15/04/2016 - Divers - ARA
Projectfilm The Great War from Below: Dwangarbeiders van de Eerste Wereldoorlog

Het onderzoeksproject The Great War from Below bestudeert de maatschappelijke impact van de Eerste Wereldoorlog via onderzoek naar drie groepen in de samenleving: oud-strijders, verzetsstrijders en collaborateurs, en dwangarbeiders (gedeporteerden en niet-gedeporteerden). Deze laatste groep vormt het onderwerp van de doctoraatsverhandeling die Arnaud Charon in het Algemeen Rijksarchief voorbereidt. Arnaud bestudeert de deportaties die de Duitse bezetter vanaf de herfst 1916 organiseerde om beschikbare werkkrachten in te zetten in Duitsland of achter de frontlijn. Benieuwd welke archieven hij daarvoor gebruikt? Bekijk zijn projectfilm!

Wil u als eerste op de hoogte zijn van nieuwe filmpjes van het Rijksarchief? Abonneer u op het YouTube-kanaal van het Rijksarchief!

11/04/2016 - Digitalisering

België beschikt over een unieke reeks registers met bevolkingsstatistieken over de periode 1841-1976. Nergens in Europa zijn er zulke oude, gedetailleerde bevolkingscijfers beschikbaar. In 2001 kwamen de registers in het Rijksarchief terecht. Ze werden integraal gedigitaliseerd, ontsloten via een databank en zopas online gezet.

24/03/2016 - Divers - ARA

Hendrik Reynecke uit Kaapstad, Zuid-Afrika, kwam na vijf jaar speurwerk het vreemdelingendossier van zijn overgrootvader Joseph op het spoor, die in de jaren 1920 in Brussel verbleef. Joseph overleed toen zijn dochter Joan – de grootmoeder van Hendrik – amper twee jaar oud was. In het vreemdelingendossier bleek tot verbazing van heel de familie een pasfoto van Joseph te zitten. Een prachtig (archief)verhaal, in Hendriks eigen woorden.

21/03/2016 - Digitalisering - Leuven - ARA

Eind augustus 2015 ging www.cartesius.be online. Duizenden oude kaarten en luchtfoto's werden zo met een muisklik toegankelijk. Meer dan 100.000 unieke bezoekers raadpleegden intussen de website, een groot succes. Uit de collectie van het Rijksarchief zijn via Cartesius een 4000-tal kaarten te raadplegen: een aantal dat blijft aangroeien. Onlangs werd ook één van onze cartografische topstukken, het kaartboek van de abdij van Averbode, raadpleegbaar via Cartesius.

11/03/2016 - Divers - ARA

Van 14 tot 19 maart 2016 voert de Vereniging van Italiaanse archivarissen een sensibiliseringscampagne voor het behoud van het Italiaans archivalisch patrimonium en om het vak van archivaris te promoten. Om onze Italiaanse collega’s een hart onder de riem te steken, brengen we graag hun boodschap over en tonen we ook enkele archiefstukken over de Italiaanse geschiedenis die in het Belgische Rijksarchief worden bewaard.

Projectfilm TIC-Belgium: Transnational Intellectual Cooperation

Het BRAIN-onderzoeksproject TIC-Belgium werkt een nieuw Virtual Research Environment-model uit om internationale organisaties te bestuderen. Doelstelling is aan te tonen dat lokaal activisme, nationale hervormingsagenda’s en transnationale ideeënuitwisseling over sociale hervormingen nauw verweven waren. Nicolas Surdiacourt, projectmedewerker van het Rijksarchief voor TIC-Belgium, legt uit hoe dit project nieuwe perspectieven opent voor geschiedkundig onderzoek naar sociale hervormingen in de periode 1815-1914. Bekijk hier de projectfilm.

Zopas verscheen een inventaris waarin de rekeningregisters uit de periode 1362-1794 van veertien Henegouwse steden worden beschreven. De 572 rekeningen in kwestie maken deel uit van het archief van de Rekenkamer, bewaard en bijgevolg raadpleegbaar in het Algemeen Rijksarchief in Brussel.

25/02/2016 - Publicaties

Het Algemeen Rijksarchief heeft een repertorium heruitgegeven dat een overzicht biedt van alle parochies van de Oostenrijkse Nederlanden, de prinsdommen Luik en Stavelot-Malmédy, en het hertogdom Bouillon in 1787.

Duurzaam Digitaal Werken: opleidingstraject voor federale ambtenaren

Paperpoor of paperless en digitaal: elke organisatie streeft ernaar. Maar de overschakeling van papier naar digitaal is minder vanzelfsprekend. Het opleidingstraject ‘Duurzaam Digitaal Werken’, georganiseerd door het OFO, helpt je op weg. Je stelt je kandidaat met een digitaliseringsproject binnen je eigen organisatie. Is je project geselecteerd, dan volg je vier workshops en word je een jaar begeleid bij de implementering van je project. Je gidsen? Ervaren experten informatie-en documentatiebeheer van het Rijksarchief.

  Lees meer

12/02/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Prosper de Haulleville (1830-1898), een van de belangrijkste persfiguren van zijn tijd, richtte o.a. mee de Revue Générale op en leidde van 1878 tot 1890 de Journal de Bruxelles. Zoon Alphonse de Haulleville was van 1910 tot 1927 directeur van het Koloniaal Museum in Tervuren. En kleinzoon Eric de Haulleville was tijdens het interbellum een van de meest veelbelovende Franstalige schrijvers van België. Het archief van de drie de Haullevilles kan voortaan worden geraadpleegd in het Algemeen Rijksarchief in Brussel.

Het Rijksarchief neemt deel aan 'Genealogie zonder grenzen'

Op zaterdag 20 en zondag 21 februari 2016 organiseren Familiekunde Vlaanderen en Geniwal.eu in het stadhuis van Waver voor het eerst samen het tweedaags evenement 'Genealogie zonder grenzen'. Het Rijksarchief is één van de 67 standhouders van de genealogische beurs die je dat weekend in Waver kan bezoeken en op zondag geven Rolande Depoortere en Annelies Coenen van de dienst Digitalisering van het Rijksarchief om 14.00u een lezing in de zaal “Cloître” (gelijkvloers van het stadhuis) om genealogen wegwijs te maken in de zoekmogelijkheden van het Rijksarchief. Klik hier voor meer info.

21/01/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Nadat de Duitse nederlaag een zekerheid was geworden, diep in de herfst van 1918, moest de Belgische regering nadenken over maatregelen die de gevolgen van de oorlogstoestand konden milderen. Er werden diverse diensten en administraties opgericht die zich moesten buigen over de nalatenschap van de Eerste Wereldoorlog. De personeelsdossiers van deze tijdelijke diensten zijn nu geïnventariseerd en raadpleegbaar.

21/01/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Na afloop van de Tweede Wereldoorlog bleef een geruïneerd land en een armlastige staat achter. Volgens het credo dat je het geld moet halen waar het zit en dan vooral bij diegenen die van de bezetting hadden geprofiteerd door goede zaken te doen, mikte Minister van Financiën Camille Gutt op de afroming van de oorlogswinsten. Eén van de nieuwe belastingen die dit beleid voortbracht, was de belasting op het kapitaal. Het archief van de betrokken dienst bij het ministerie van Financiën is nu geïnventariseerd.

15/01/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Brusselaar Victor Vanden Abbeelen, lid van een verzetsnetwerk dat mensen over de Nederlandse grens bracht, werd in januari 1915 door de Duitse bezetter aangehouden en tot opsluiting veroordeeld. Hij zat vervolgens in verschillende Duitse gevangenenkampen. Ernstig verzwakt door de penibele gevangenisomstandigheden werd hij in mei 1916 naar Zwitserland overgeplaatst, waar hij tot het einde van de oorlog geïnterneerd bleef. Na zijn terugkeer naar België begon hij oorlogsarchief te verzamelen en zijn ervaringen op te tekenen in schriftjes. Het persoonlijk archief van Victor Vanden Abbeelen is voortaan raadpleegbaar in het Algemeen Rijksarchief.

06/01/2016 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Baron Pierre Wigny was een vooraanstaand Belgisch politicus uit de naoorlogse periode. Als Minister van Koloniën (1947-1950) en Minister van Buitenlandse Zaken (1958-1961) speelde hij een belangrijke rol in de oprichting van de Europese instellingen. In 1976 gaf Pierre Wigny zijn memoires in bewaring bij het Algemeen Rijksarchief. De documenten bieden een inkijk in de politieke achtergronden van twee van de grootste crisissen uit de Belgische geschiedenis: de Koningskwestie en de opstanden in Leopoldville (Congo).

17/12/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In het kader van de alsmaar stijgende vergoedingen van onkosten aan gerechtelijke deskundigen werd vanaf 1920 een Commissie voor Gerechtskosten in Strafzaken opgericht. De archieven van deze Commissie, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, zijn nu ontsloten: uiterst interessant bronnenmateriaal voor wie bezig is met de geschiedenis van de gerechtelijke en politionele praktijk.

15/12/2015 - Divers - ARA - CegeSoma
Margot vertelt over de realisatie van een virtueel Museum over de Tweede Wereldoorlog in België (filmpje)

Van 2014 tot 2019 wordt de 75ste verjaardag van de Tweede Wereldoorlog herdacht, maar ondanks de groeiende belangstelling heeft België geen museum dat een stand van zaken biedt van WO II-onderzoek en ook een overzicht van archief en documentatie ter zake ontbreekt. Het BRAIN-project BELVIRMUS-WW2 wil deze leemte opvullen door een virtueel museum uit te bouwen over de Tweede Wereldoorlog in België, met in eerste instantie een focus op collaboratie en repressie. Projectmedewerkster Margot Brulard licht de plannen verder toe.

  Bekijk het filmpje met Margot
  Lees meer over het BELVIRMUS-project

04/12/2015 - Digitalisering - Divers - ARA
Cartesius wint e-Gov Award

CARTESIUS heeft op 3 december 2015 een e-Gov Award gewonnen in de categorie gebruiksvriendelijkheid. De e-Gov Awards, een organisatie van Agoria ICT, bekronen overheidsdiensten die beloftevolle e-gov-projecten realiseerden op het gebied van administratieve vereenvoudiging, hulp aan burgers en hulp aan ondernemingen. Ruim drie maanden na de lancering hebben al meer dan 100.000 unieke bezoekers een bezoekje gebracht aan www.cartesius.be.

  Lees meer

04/12/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Zowat 26 strekkende meter kostbaar archief over verschillende Europese koninklijke families kan voortaan worden geraadpleegd in het Algemeen Rijksarchief te Brussel. Het archiefbestand “Vendôme-Nemours”, afkomstig van het huis Orléans, bevat een massa brieven, memoires, dagboeken en onuitgegeven handschriften, foto’s, tekeningen en etsen. Onlangs verscheen de inventaris van dit archief. De meest kostbare stukken zullen binnenkort worden gerestaureerd met steun van het Fonds Baillet Latour.

03/12/2015 - Digitalisering
Update van 1 miljoen pagina’s Burgerlijke Stand

* Toevoeging van nieuwe gemeenten, aktetypen of jaren voor alle provincies.
* Verbetering van fouten in de beschrijvingen + toevoegen van ontbrekende pagina’s.
* Terbeschikkingstelling van de jaren 1914 en 1915.

Enkele steden/gemeenten die ofwel volledig nieuw beschikbaar zijn of waar er nieuwe aktetypen of jaren bij komen:
* Vlaanderen: Boutersem, Erembodegem, Hamme, Kemmel, Lochristi, Mechelen, Moelingen,Tollembeek, Waregem, Zelzate,…
* Brussel: Brussel, Etterbeek, Schaarbeek, Watermaal-Bosvoorde,…
* Wallonië : Ath, Cheratte, Froidmont, Izier, Landenne, Luik, Namen, Neufvilles, Ramelot, Tubeke,…

Veel succes met de opzoekingen in http://search.arch.be!

02/12/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Als gevolg van hervormingen bij de FOD Financiën werden in 2009 alle personeelsdiensten en bijgevolg ook hun archieven gecentraliseerd in één Stafdienst Personeel & Organisatie. Tot 2009 werden alle personeelsaangelegenheden van de FOD Financiën behandeld door de afzonderlijke administraties, die elk een eigen aanpak hanteerden. Alles samen bestrijkt dit personeelsarchief, gecentraliseerd in het North-Galaxy complex (Brussel), bijna 4 km: een hele uitdaging voor de "archiefploeg" Brussel van het SATURN-project.  

15/11/2015 - Divers - ARA

Migratie is van alle tijden, zoals dat heet. Vanaf de 19de eeuw is dit fenomeen steeds beter gedocumenteerd in overheidsarchieven. De opkomst van de moderne natiestaat verbreedde het onderscheid tussen ‘binnen- en buitenlanders’ en ging gepaard met een nauwgezettere registratie van migranten. De actualiteit en de huidige vluchtelingencrisis nopen meer dan ooit tot herinneringseducatie, ook op het vlak van migratiegeschiedenis.

12/11/2015 - Divers - ARA
Sarah geeft de aftrap van het IMMIBEL-project (filmpje)

Op 1 oktober 2015 gingen in het Algemeen Rijksarchief enkele BRAIN-projectmedewerkers van start. We laten ze de komende maanden zelf hun project toelichten. Bekijk hier het filmpje waarin Sarah Heynssens vertelt over de aftrap van het IMMIBEL-project: een project dat aan de hand van inter- en cross-disciplinair onderzoek peilt naar de schaal, de chronologie en de aard van de 19de-eeuwse migratie naar België. Meer info over het IMMIBEL-project op de projectpagina.

Het Algemeen Rijksarchief bewaart de archieven van niet minder dan 16 Belgische eerste ministers, van Jean-Baptiste Nothomb tot Wilfried Martens. Samen zijn deze archieven goed voor meer dan 150 jaar politieke geschiedenis van België. In september 2015 vervoegde het archief van Joseph Pholien deze indrukwekkende rij politieke archieven van het Algemeen Rijksarchief.

Papieren en elektronische informatiedragers bestaan al geruime tijd naast mekaar, maar niet altijd zo probleemloos als we zouden willen. Het HECTOR-project focust op het beheer en het archiveren van hybride archief. Het gaat dan bijvoorbeeld over een document dat werd aangemaakt via een onlinetoepassing en vervolgens werd afgedrukt en ondertekend om in die nieuwe vorm zijn weg voort te zetten in de workflow. Op 29 september 2015 zette het Rijksarchief de problematiek van hybride archief op de agenda van het ICA-congres in Reykjavik.

28/09/2015 - Digitalisering - Bruxelles - ARA

Halverwege de 19de eeuw werden alle gemeentelijke wegen en paden geïnventariseerd. Dit gigantisch werk heeft vandaag nog altijd administratief nut. De Atlas die uit deze inventarisatie voortkwam, is een eersterangsbron voor het beslechten van geschillen tussen particulieren en gemeentelijke overheden, maar ook voor de studie van de geschiedenis van de openbare weg en meer in het algemeen van de ruimtelijke ordening. Na de splitsing van de provincie Brabant kwam de betrokken archiefreeks terecht bij drie verschillende bestuurlijke entiteiten.

25/09/2015 - Inventarisatie - ARA

185 jaar geleden vond de Belgische Revolutie plaats. In de nacht van 26 op 27 september 1830 verlieten de Hollandse troepen het park van Brussel en kwam een tijdelijke regering tot stand. Het Algemeen Rijksarchief bewaart heel wat stukken over deze tumultueuze periode.

21/09/2015 - Digitalisering - ARA

Het Algemeen Rijksarchief bezit de op één na grootste verzameling zegelafgietsels ter wereld. Tot voor kort konden de bijna 38.000 zegelafgietsels en de beschrijvingen ervan enkel in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief worden bekeken. Vandaag kan u de volledige collectie online raadplegen!

10/09/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

56,5 strekkende meter 20ste-eeuwse benoemingsdossiers van burgemeesters zijn sinds kort beschreven in 2734 inventarisnummers. De dossiers bevatten verkiezingsuitslagen van alle gemeenten van het land, maar ook zeer gedetailleerde biografische gegevens over (kandidaat-) burgemeesters. Bijzonder bronnenmateriaal kortom voor wie met lokale geschiedenis bezig is.

28/08/2015 - Digitalisering - ARA

Op 27 augustus 2015 werd in het Algemeen Rijksarchief de Cartesius-website officieel voorgesteld, in het bijzijn van de staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid en de minister van Defensie. Het Rijksarchief, de Koninklijke Bibliotheek, het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika en het Nationaal Geografisch Instituut hebben de krachten gebundeld en stellen voor het eerst gemeenschappelijk hun historische geografische gegevens ter beschikking van het grote publiek.

06/08/2015 - Publicaties

Huizenonderzoek wint almaar aan populariteit, niet alleen bij architectuurhistorici, ook bij wie een sterke band heeft met zijn of haar eigen woning. Wie dit onderzoeksterrein wil verkennen, kan terecht bij het Rijksarchief, dat hierover talloze bronnen bewaart. Opzoekingen in dit soort bronnenmateriaal vergen evenwel een flinke dosis geduld. Hierbij een korte leidraad...

06/08/2015 - Inventarisatie - Bergen - ARA

Tijdens de Eerste Wereldoorlog hebben heel wat vrouwen zich onderscheiden in het Verzet. Denk aan Edith Cavell, Jeanne de Belleville, Marie de Croÿ, Louise Thuliez, Marthe Boël, enz. Het Rijksarchief bewaart belangrijke stukken over het verzetsnetwerk Baucq-Cavell, naast archief van prinses Marie de Croÿ.

06/08/2015 - Inventarisatie - ARA

Het Algemeen Rijksarchief bewaart meer dan 150 strekkende meter dossiers over werken die werden uitgevoerd aan gebouwen voor de katholieke eredienst (1830-2002), naast 2,5 meter dossiers die door de Dienst Erediensten van het ministerie van Justitie werden aangelegd over de Israëlische eredienst.

04/08/2015 - Publicaties - ARA

In juli 2015 verscheen een nieuw volume van de Bibliografie van de Geschiedenis van België. Dit naslagwerk, sinds 2012 samengesteld door een projectmedewerker in het Algemeen Rijksarchief, bevat een ruime selectie van binnen- en buitenlandse boeken en artikels over de geschiedenis van België, vanaf de prehistorie tot nu.

24/07/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

De personeelsdossiers van de controlediensten die tijdens de Tweede Wereldoorlog actief waren, zijn geïnventariseerd. De administratie richtte deze controlediensten op in het bezette België om d.m.v. fraudebestrijding het economische leven en de voedselbevoorrading te beschermen. De personeelsdossiers (1940-1951), samen ruim 70 strekkende meter archief, hangen een beeld op van de bezettingsadministratie en haar rekruteringspolitiek.

22/07/2015 - Digitalisering

Het Rijksarchief bewaart een grote collectie kaarten en plattegronden, waarvan sommige meer dan 500 jaar oud zijn. 112.419 exemplaren werden reeds gedigitaliseerd, en 77.894 daarvan kunnen geraadpleegd worden in de digitale leeszaal van het Rijksarchief. Via www.cartesius.be is een deel (31.923 kaarten) ook online toegankelijk.

Het archief van de Grote Raad voor de Nederlanden te Mechelen bevindt zich al meer dan 150 jaar in de magazijnen van het Algemeen Rijksarchief. Het overgrote deel van het bestand bestaat uit procesdossiers. In deze inventaris worden de eerste 500 nummers uit de provincie Luxemburg beschreven (1589-1782).

Het voorbije schooljaar hebben leerlingen van de derde graad van het René Magritte-atheneum in Lessen (Lessines, provincie Henegouwen) geleide wandelingen georganiseerd en een brochure en website gemaakt over de geschiedenis van hun stad tijdens WO I. Voor deze werkstukken deden ze opzoekingen in het Algemeen Rijksarchief. Hun project werd bekroond met de Eustory-prijs voor historisch onderzoek.

Tweehonderd jaar geleden, op 18 juni 1815, werd de beroemde Slag bij Waterloo uitgevochten. Het Rijksarchief bewaart honderden meters archief uit deze periode, raadpleegbaar aan de hand van archiefgidsen, inventarissen, historische studies, … Naar aanleiding van de herdenking dit jaar staan ook enkele evenementen op stapel.

Op 1 mei 2015 ging Michel Van der Eycken, hoofd van het departement ‘Brussel’, na meer dan 34 jaar trouwe dienst bij het Rijksarchief met pensioen. Bij zijn afscheid kreeg Michel een Liber Amicorum overhandigd, gestructureerd rond de thema’s ‘Archieven, archivistiek en internationale samenwerking tussen archieven’, ‘Duitse orde’ en ‘Lokale geschiedenis van Brabant en Limburg’.

09/06/2015 - Inventarisatie - Aanwinsten

De medewerkers van het project SATURN hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan?

09/06/2015 - Publicaties - ARA

Het Rijksarchief, de AAFB (Association des archivistes francophones de Belgique, Vereniging van Franstalige archivarissen in België) en actoren uit de privésector hebben samen een herziene versie uitgegeven van het handboek Questions d’archivage.

Blokken in het Rijksarchief?

Juni betekent… examens. Op zoek naar een rustige plek om samen met anderen te studeren? Wees welkom in één van onze volgende leeszalen in Brussel ( Algemeen Rijksarchief, Rijksarchief te Brussel /Anderlecht), Vlaanderen (Antwerpen-Beveren, Brugge, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven) of Wallonië (Aarlen, Bergen, Louvain-la-Neuve, Luik, Namen). Studenten betalen voor een jaarkaart € 10,00, maar krijgen daarvoor de luxe van een studiezaal, waar een sfeer van historisch onderzoek hangt!

SATURN & MONETA: nieuws over onze bestaande en nieuwe archiefprojecten met betrekking tot de FOD Financiën

De projectmedewerkers van SATURN – de ‘archiefploegen Financiën’ – hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan? We geven u enkele onderzoektips. Om naast de specifieke inventarissen ook een algemeen overzicht te kunnen bieden van het archief van de centrale diensten van de FOD Financiën, wordt sinds april 2015 aan een archiefgids, getiteld MONETA, gewerkt.

  MONETA: een archiefgids over de archieven van de FOD Financiën
  SATURN: onderzoektips voor hypotheekarchief

Sinds het voorjaar van 2015 heeft het Algemeen Rijksarchief een nieuwe ruimte in gebruik genomen voor het ontsmetten en ontstoffen van documenten.

27/05/2015 - Publicaties - ARA

Zes publicaties die werden uitgegeven in het kader van de Interuniversitaire Attractiepool Justice & Society : The Belgian Experience in International Perspective zijn voortaan als pdf beschikbaar in de e-bookshop van het Rijksarchief. Ze stellen de Belgische rechtsgeschiedenis centraal en bieden waardevolle informatie over het rijke archief van justitie, politie en strafinrichtingen.

26/05/2015 - Digitalisering - Evenementen - ARA
Internationale Archievendag: Infosessie over Archieven Portaal Europa (APEx)

9 juni 2015 organiseert de AAFB (Association des archivistes francophones de Belgique) n.a.v. de Internationale Archievendag een ontmoetingsdag voor archivarissen en documentbeheerders in de gebouwen van de RTBF (voertaal is Frans). Het Rijksarchief maakt van deze gelegenheid gebruik om het Archieven Portaal Europa (APEx-project) in de kijker te zetten. Hebt u/uw archiefinstelling interesse om mee te werken aan APEx? Schrijf u snel in voor de infosessie over APEx via secretaire@archivistes.be.

Meer info op de website van de AAFB.

22/05/2015 - Divers - Inventarisatie - ARA

130 jaar geleden, op 22 mei 1885, overleed de Franse schrijver Victor Hugo (°1802). In 1851 ontvluchtte Hugo om politieke redenen Frankrijk. Het dossier over zijn ballingschap in België wordt bewaard in het Algemeen Rijksarchief. In het kader van de evenementen rond de 200ste verjaardag van de Slag bij Waterloo is op vrijdag 29 mei 2015 op de RTBF “Sur les traces de Victor Hugo” te zien, een documentaire waaraan ook het Algemeen Rijksarchief heeft meegewerkt.

Met de alsmaar toenemende digitale dienstverlening van archiefinstellingen groeide binnen de Europese archiefgemeenschap de behoefte om haar ervaring en deskundigheid te bundelen in een pioniersproject, namelijk de uitbouw van een gemeenschappelijk archievenportaal. Het Rijksarchief doet mee aan dit APEx-project en neemt de coördinatie van de Belgische bijdragen op zich door andere Belgische archiefinstellingen uit te nodigen om mee te bouwen.

23/04/2015 - Aanwinsten - Doornik - ARA

Op 20 april 2015 overhandigde de stad Doornik aan het Rijksarchief de matrijs van het zegel van Maximiliaan II Emanuel van Beieren, landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden van 1711 tot 1714. De matrijs werd teruggevonden in de collecties van het Musée d'Arts décoratifs van de stad Doornik. Hoe het stuk daar terecht kwam, blijft een raadsel…

13/04/2015 - Digitalisering - Divers - ARA

Eind 2009 verkreeg het Algemeen Rijksarchief een digitale kopie van de archieven van de International Tracing Service te Bad Arolsen. Sindsdien hebben honderden bezoekers van het Rijksarchief er dankbaar gebruikt van gemaakt. Inmiddels is ook de structuur van de International Tracing Service veranderd en is de rol van het Rijksarchief binnen deze dienst aanzienlijk toegenomen. De ratificatie van de overeenkomst in verband met de hernieuwde structuur werd eind maart 2015 door de Belgische regering goedgekeurd.

Op 2 maart 1916 schreef rijkswachter Arthur Pollet volgend briefje aan zijn echtgenote: “Zorg goed voor onze Robert en houd moed. Denk vaak aan mij. Dat de familie mij niet vergeet. Ik heb de sacramenten ontvangen. ‘k Wens jullie veel goede moed. Ik heb ook moed. Meer kan ik niet zeggen.” Enkele minuten later werd hij door een Duits executiepeloton gefusilleerd. Het is slechts één van de duizenden getuigenissen die beschreven staan in de pas verschenen inventaris van het archief van de Commissie voor het archief van de Patriottische Diensten (1914-1930).

30/03/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In 2004 verscheen het eerste deel van de inventaris van het archief van Wilfried Martens, waarin de jeugdjaren van Martens aan bod kwamen en zijn prille politieke carrière. Nu is ook het tweede deel van het archief Martens geïnventariseerd, dat de periode van 1978 tot 2009 beslaat. Ditmaal staan zijn jarenlange rol als Belgisch premier en zijn politieke activiteiten op Europees niveau centraal. De inventarissen van het archief van Wilfried Martens bundelen leven en werk van één van de voornaamste politici uit de recente Belgische geschiedenis.

27/03/2015 - Archiefbeheer - Aanwinsten

Het Rijksarchief verwerft de laatste jaren meer en meer parochiearchieven. De regionale verschillen in frequentie en omvang van kerkelijke aanwinsten zijn aanzienlijk, maar het fenomeen is in heel België merkbaar. In samenspraak met de bisdommen, en met de hulp van vele vrijwilligers, werkt het Rijksarchief mee aan lange termijn oplossingen. Een blik op het bisdom Gent leert dat dit tot mooie resultaten kan leiden.

Dit jaar wordt de 200ste verjaardag van de Slag bij Waterloo herdacht. Sinds Napoleon op 18 juni 1815 werd verslagen door een internationale coalitie van Engels-Hollandse legers onder leiding van Wellington en Pruisische troepen onder commando van Blücher, staat Waterloo internationaal op de kaart. Maar kent u de geschiedenis van Waterloo vóór 1815?

24/03/2015 - Evenementen - ARA
Studiedag over het Militair gerecht: bronnen en onderzoeksperspectieven

Op 30 april 2015 organiseren het Rijksarchief, de Koninklijke Militaire School, de Université Catholique de Louvain en het CEGESOMA in het kader van de interuniversitaire attractiepool Justice & Populations: The Belgian Experience in International Perspective een internationale studiedag over het Militair gerecht. Gratis toegang, maar verplichte inschrijving vóór 22 april 2015.

  Lees meer

Op 26 maart 2015 wordt in Berlijn de portaalwebsite van de European Holocaust Research Infrastructure (EHRI) voorgesteld. EHRI is een consortium van twintig organisaties uit dertien landen met één gemeenschappelijk doel: het ondersteunen van Holocaust-onderzoek. Het Rijksarchief is met het project ‘Bronnen voor de geschiedenis van de Joden in België’ één van de cooperating institutions and projects van EHRI.

26/02/2015 - Divers - ARA

Het Algemeen Rijksarchief bewaart meer dan 650 plattegronden van de hand van architect Laurent-Benoit Dewez (1731-1812). Het RTBF-programma Télétourisme (‘La Une’) brengt op zaterdag 28 februari 2015 om 13.45 u een aflevering over deze architect, waaraan ook het Algemeen Rijksarchief meewerkte.

19/02/2015 - Divers
Procesdossiers en de Bibliografie van de Geschiedenis van België in 'Science Connection'

Het Rijksarchief bewaart vele honderden meters procesdossiers, verspreid over zijn verschillende vestigingen in België. Ontsluiting en valorisatie van dit interessante bronnenmateriaal heeft sinds kort een nieuwe adem gevonden, die wordt toegelicht in het laatste nummer van Science Connection (p. 28 t/m 30). En ook de Bibliografie van de Geschiedenis van België, sinds 2012 gerealiseerd binnen het Rijksarchief, komt aan bod, op p. 20 t/m 23.

29/01/2015 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Het archief van de weldadigheidsinstellingen uit de periode 1831-1881 (Ministerie van Justitie, Bestuur van de erediensten en weldadigheidsinstellingen) is ontsloten. Het archief, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, bevat onder meer enquêtes en statistieken over armoede en weldadigheid in de 19de eeuw, evenals dossiers over de emigratie van armen en ex-gevangenen naar de Verenigde Staten.

26/01/2015 - Divers - ARA

Eind 2014 werden binnen het BRAIN-programma van Belspo vier nieuwe onderzoeksprojecten geselecteerd waarop het Rijksarchief intekende. In tijden van budgettaire krapte is dit bemoedigend nieuws. De deelname aan BRAIN-projecten is immers een van de weinige mogelijkheden voor het Rijksarchief om bijkomende middelen te verwerven voor de ontwikkeling van wetenschappelijke activiteiten.

20/01/2015 - Evenementen - ARA
The Great War from Below: internationale WOI-studiedag op 3 maart 2015

In het kader van het onderzoeksproject The Great War from Below organiseert het Algemeen Rijksarchief op 3 maart 2015 het internationale colloquium The Great War from Below: van individuele trajecten naar collectieve ervaringen. Nieuwe bronnen, nieuwe perspectieven. Inschrijven kan tot 25 februari 2015 via communicat@arch.be

  Lees meer

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd grote schade aangericht aan privébezittingen, waarvoor nadien schadevergoeding kon worden aangevraagd. Het Rijksarchief bewaart honderdduizenden van dergelijke ‘oorlogsschadedossiers'. De dossiers bevatten een schat aan unieke en gediversifieerde informatie, die ongetwijfeld talrijke onderzoekers – zowel vakspecialisten als het grote publiek – van waarde kan zijn.

Het gebeurt niet vaak dat een thema dat archivarissen na aan het hart ligt, ook internationaal en in zeer diverse middens op ruime publieke belangstelling kan rekenen. Het moeilijke evenwicht tussen bescherming van de persoonlijke levenssfeer (privacy) en het recht op/de plicht tot herinnering is de spreekwoordelijke uitzondering op de regel. Op 2 december 2014 verzamelde een dertigtal experten in het Algemeen Rijksarchief voor een workshop rond dit brandend actuele thema.

Vóór 2018 wordt meer dan 10 km archief ‘Afrika-archief’ uit de periode 1885-1962 naar het Rijksarchief verhuisd. Het gaat om 5 km archief van het vroegere Ministerie van Koloniën; 4,5 km archief van de gouverneur-generaal van Congo en om 1,4 km personeelsdossiers van oud-kolonialen. Op 11 december 2014 werd hierover een ‘Memorandum of Understanding’ afgesloten tussen de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en het Rijksarchief.

19/11/2014 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

De inventaris van het archief van het Rekenhof uit de periode 1830-1939 is gepubliceerd: een mastodontbestand goed voor 340 strekkende meter, 10.800 inventarisnummers en ca. 13.000 etiketten!

03/11/2014 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In 1950 besloot de familie de Merode 750 meter familiearchief in bewaring te geven aan het Algemeen Rijksarchief en zo beschikbaar te stellen voor historisch onderzoek. Decennia van inventarisatie later, werd op 23 oktober 2014 in het Algemeen Rijksarchief een archiefgids over het Merode-archief en een eerste analytische inventaris voorgesteld.

03/11/2014 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Het Algemeen Rijksarchief en het Observatoire des Politiques culturelles de la Fédération Wallonie-Bruxelles hebben in 2014 samen een inventaris opgemaakt van het archief van de besturen belast met het beheer van Franstalige culturele aangelegenheden (na 1945).

03/11/2014 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Vanaf 1945 ijverde de Belgische regering voor een nauwer toezicht op de kunsthandel. Daartoe werden controles verricht op de import, circulatie en export van schilderijen, beeldhouwwerken, tapijten, geelkoperwerk en meubelen, daterend van voor 1801. Deze taak werd toevertrouwd aan een speciaal opgerichte Dienst voor Controle van de Uitvoer en Circulatie van Kunstwerken. De archieven van deze dienst, bewaard in het Algemeen Rijksarchief, zijn geïnventariseerd.

13/10/2014 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

In september 2014 werd tijdens een studiedag in het Archief van de stad Brussel een repertorium van laatmiddeleeuwse Brusselse cijnsregisters voorgesteld, een publicatie van het Algemeen Rijksarchief.

13/10/2014 - Publicaties - Luik - Bruxelles - ARA

Op 11 maart 2013 werd in het Algemeen Rijksarchief de druk bijgewoonde studiedag ‘Het pleit is in den zak! Procesdossiers uit het ancien régime en hun perspectieven voor historisch onderzoek’ georganiseerd. De acta van de studiedag werden in 2014 gepubliceerd.

30/07/2014 - Publicaties - ARA

In het Algemeen Rijksarchief is 220 meter archief geïnventariseerd van de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (1901-2003). Voortaan is dus onderzoek mogelijk naar de wortels en de evolutie van dit controleorgaan: in het licht van de banken- en financiële crisis een uiterst relevante onderzoekstopic.

01/07/2014 - Digitalisering - ARA

100 jaar na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog heeft het Rijksarchief, in samenwerking met de Belgische bisdommen, de parochieverslagen van 1914-1918 gedigitaliseerd en online gezet.

01/07/2014 - Publicaties - ARA

In 350 jaar tijd heeft de Grote Raad voor de Nederlanden – als rechtbank en als bestuursorgaan – minstens 1,5 km archief gevormd. Dat enorme bestand is nog lang niet helemaal ontsloten, maar sinds 2010 is een gids beschikbaar die vorsers wegwijs maakt. Sinds de zomer van 2014 is deze gids ook verkrijgbaar als e-book!

Op 19 maart 2014 heeft het Algemeen Rijksarchief tijdens een plechtigheid in de Duitse ambassade in Brussel – onder grote persbelangstelling – 17 strekkende meter diplomatiek archief uit de periode 1914-1944 overhandigd aan Duitsland. De betrokken documenten werden gevormd in de ambassade van Duitsland in Brussel, het consulaat-generaal in Antwerpen en het consulaat in Luik. Op het einde van de Tweede Wereldoorlog lieten de Duitsers dit diplomatiek archief achter. 

04/03/2014 - Divers

Op 27 januari 2014 trad het Koninklijk besluit in werking dat een wijziging inhoudt van de regels rond raadpleging van de bevolkings- en vreemdelingenregisters.

Wat verandert er voor u als lezer/klant/partner van het Rijksarchief?

09/12/2013 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

Decennialang speelde de Bond van Grote Gezinnen een voortrekkersrol in de Belgische samenleving. Hij voerde strijd voor de verbetering van de levensomstandigheden van gezinnen. Het archief van de Gezinsbond (1921-2002) dat in het Algemeen Rijksarchief wordt bewaard, kan nieuw licht werpen op deze strijd. De inventaris van het archief van de Gezinsbond verscheen in 2013.

05/10/2012 - Publicaties - ARA

Begin oktober 2012 verscheen bij het Rijksarchief een gids over de intercommunales in België. De publicatie Samen sterk! Intercommunales in België, van oorsprong tot heden bevat de resultaten van een onderzoeksproject, maar ook een repertorium. Het onderzoek bekijkt de evolutie van de intercommunales vanuit diverse oogpunten (geschiedenis, wettelijk kader, fiscaliteit, bedrijvigheden,…). Het repertorium vermeldt de 428 intercommunales die tussen 1895 en 2010 in België werden opgericht.

Het Algemeen Rijksarchief bewaart meer dan twee miljoen individuele vreemdelingendossiers, in totaal goed voor meer dan 5 strekkende km archief. De dossiers bevatten een schat aan informatie, zowel voor genealogische opzoekingen als voor de migratiegeschiedenis van België.

19/11/2011 - Digitalisering - ARA

Sinds oktober 2011 zijn de notulen van de ministerraad voor de periode 1918-1979 online raadpleegbaar.

19/09/2011 - Digitalisering - Aanwinsten - ARA

Sinds 2011 kunnen onderzoekers, slachtoffers (en verwanten) van de nazi-vervolgingen in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief op aanvraag een digitale kopie raadplegen van het archief van de International Tracing Service (ITS) te Bad Arolsen.

14/09/2010 - ARA

Het Rijksarchief bewaart een groot aantal archieven over de koloniale geschiedenis van de Democratische Republiek Congo en de mandataire geschiedenis van Rwanda en Burundi. Met de virtuele tentoonstelling www.expocongo.be zette het Rijksarchief in 2010 dit rijke materiaal in de kijker.

18/03/2010 - Inventarisatie - Publicaties - ARA

De Eerste Wereldoorlog bracht België aan de rand van de financiële afgrond. België probeerde de schade en het verlies gedeeltelijk te compenseren door eigendommen van staatsburgers van vroegere vijandelijke staten onder dwangbeheer of “sekwester” te stellen. In 2010 verscheen de  inventaris ‘Archief van de Dienst van het Sekwester van de Administratie der Domeinen,1919-1996’, die een interessante kijk biedt op deze materie.

Het Algemeen Rijksarchief is gelegen in hartje Brussel. De Ruisbroekstraat vormt een verbinding  tussen de Grote Zavel en de Kunstberg. Het Algemeen Rijksarchief bewaart de collecties van Belgische centrale instellingen en hun rechtsvoorgangers. Daarnaast vormt het Algemeen Rijksarchief de zetel van de algemene directie van het Rijksarchief in België.

Oostenrijkse tijd

Onder het Oostenrijks bewind werd voor het eerst ernstig nagedacht over het lot van het archief en in 1773 werd dan ook een archiefbureau opgericht. Dit bureau werd het algemeen depot voor het voornaamste archief van de Oostenrijkse Nederlanden en vormde dus een eerste aanzet voor de centralisering van het overheidsarchief. De documenten werden aanvankelijk bewaard in de kelders onder de kapel van het voormalige paleis van Brussel (Koudenberg), dat in 1731 was afgebrand. In 1779 werd gestart met de oprichting van een gebouw voor de kantoren van de Rekenkamer en voor het Rijksarchief. De werken waren voltooid in 1783 en het archief werd een jaar later naar deze locatie overgebracht. Na de inval van de Franse troepen werd een groot deel van het archief verhuisd naar Oostenrijk.

Franse tijd

Onder het Franse bewind werden in België twee belangrijke archiefwetten uitgevaardigd. Enerzijds was er de wet van 7 messidor jaar II (25 juni 1794) tot oprichting van een centraal archiefdepot voor de Franse republiek. Deze wet stelde ook als basisbeginsel dat het archief van het rijk beschikbaar moest zijn voor de burgers.

Het decreet van 5 brumaire jaarV (26 oktober 1796) verordende de oprichting van een archiefdepot in elke departementshoofdplaats. In alle departementen werden dus archiefdiensten ingericht, behalve in het departement Twee-Neten (huidige provincie Antwerpen). Vanaf het jaar 1800 kwamen die archiefdiensten onder voogdij van de secretaris-generaal van de prefectuur. In Brussel en Luik, en later ook in Bergen en Gent werden conservators aangesteld die werden bezoldigd door de Staat. In 1814 werd Pierre-Jean L’Ortye benoemd tot secretaris-archivaris van het archiefdepot van Brussel.

Nederlands bestuur

Onder het Nederlands bestuur werd het archiefdepot van Brussel steeds belangrijker.
Het Belgisch archief, dat werd bewaard in een gebouw van de Rekenkamer, werd evenwel ernstig bedreigd toen in december 1820 het paleis van de prins van Oranje in de vlammen opging. Het archief werd inderhaast gered door registers, dozen en bundels vanuit de ramen in het park van Brussel te gooien of ze onder te brengen in het Parktheater. Gelukkig gingen geen stukken verloren.

In 1822 verhuisde het Algemeen Rijksarchief naar een vleugel van het Gerechtsgebouw (voormalig jezuïetenklooster) in de Strostraat te Brussel. Wegens plaatsgebrek en door het risico op brand werden voorbereidingen getroffen om het Algemeen Rijksarchief over te brengen naar de Hallepoort maar dit project werd opgeschort naar aanleiding van de Belgische revolutie.

Van 1830 tot vandaag

Na L’Ortye werd Louis-Prosper Gachard de eerste secretaris-archivaris van het Rijk. In 1851 kwam het  Rijkarchief in de Provinciën onder het bestuur van de Algemeen Rijksarchivaris. In 1859 bekwam Gachard van minister Charles Rogier dat een atelier voor inbindwerk en restauratie werd opgericht in het Algemeen Rijksarchief. In 1890/1891 verhuisde het Algemeen Rijksarchief van het gerechtsgebouw naar een gebouw van het vroegere Hof. Na het in voege treden van de archiefwet van 1955 begonnen de overheidsbesturen massaal hun documenten over te brengen.

In 1958 werd het gebouw achter het paleis van Nassau, waarin het Algemeen Rijksarchief was gevestigd, afgebroken. De diensten van het Algemeen Rijskarchief werden verspreid over vijf locaties in Brussel (Miniemenstraat, Ravensteingalerij, enz.) 

De constructie van de huidige gebouwen in de Ruisbroekstraat werd aangevat in 1961, op basis van plannen van de architecten R. Delers en J. Bellemans. In 1974 namen personeel en archief hun intrek in dit gebouw.
Al gauw was er echter een tekort aan kantoorruimte en in 1980 werd, op basis van plannen van Delers, gestart met een uitbreiding van het gebouw aan huisnummers 8 tot 12.
In 2010 werden, als gevolg van acuut plaatsgebrek, een aantal hedendaagse archiefbestanden overgebracht naar het Algemeen Rijskarchief 2 – depot  Joseph Cuvelier.

Leeswijzer

Het Rijksarchief in België, 1796-1996: geschiedenis van de instelling en bio-bibliografisch repertorium van de archivarissen (o.l.v. H. Coppens en R. Laurent), Algemeen Rijksarchief (Miscellanea Archivistica Studia, vol. 86), Brussel, 1996, 661 p.

Het Algemeen Rijksarchief, de centrale zetel van het Rijksarchief in België, bewaart de archieven van de centrale instellingen van de Bourgondische, Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden tot 1795, van de centrale overheidsorganen uit de Franse periode (1795-1815) en het Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) en van de nationale/federale regering vanaf 1830 (met uitzondering van de ministeries van Defensie en van Buitenlandse Zaken).

In de Ruisbroekstraat worden ook particuliere archieven bewaard van o.m. politici en belangrijke families (d’Arenberg, de Merode, d’Ursel) van het land en waardevolle collecties kaarten en plattegronden, prenten, handschriften en zegelafgietsels.

Het Algemeen Rijksarchief huisvest tot slot een belangrijke geschiedkundige en archivistische bibliotheekcollectie.

Ancien régime

Publiekrechtelijke archieven

Archieven van de centrale instellingen vanaf de Bourgondische periode:
  • archief van de regeringsorganen:
    • de collaterale raden:
      • Raad van State
      • Geheime Raad
      • Raad van Financiën
      • Koninklijke Raad van Filips V
      • Algemene Regeringsraad
  • archief van de Rekenkamers
  • archief van de secretarieën die de gouverneur-generaal en de regeringsraden bijstonden:
    • Audiëntie
    • Secretarie van State en Oorlog
    • Duitse Staatssecretarie
  • archief van subalterne instellingen met een specifieke opdracht, ontstaan tijdens de Oostenrijkse periode om de collaterale Raden te ontlasten:
    • Jointe voor de Amortisaties
    • Comité voor de opheffing van de Jezuïetenorde in de Nederlanden
    • Comité voor de Religiekas
  • archief van centrale Rechtbanken:
    • Grote Raad van Mechelen
    • Raad van Beroerten
  • archief van het Huis van Karel van Lotharingen
  • archief van het Officie van de Hofwerken

Zoekinstrumenten:

  • E. AERTS, Geschiedenis en archief van de Rekenkamers, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1996 (Reeks: Gidsen, 27).
  • E. AERTS, M. BAELDE, H. COPPENS, H. DE SCHEPPER, H. SOLY, A.K.L. THIJS, K. VAN HONACKER (eds.) De centrale overheidsinstellingen van de Habsburgse Nederlanden (1482-1795), Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1994 (Reeks: Studia, 55).
  • M. SOENEN, Archives des institutions centrales des Pays-Bas sous l'Ancien Régime, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1994 (Reeks: Gidsen, 15).
  • P. VAN HEESVELDE P. Overheidsinstellingen van de Habsburgse Nederlanden (1477-1793). Een bibliografie, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1993 (Reeks: Miscellanea Archivistica Manuale, 12).

Familiearchieven

De familiearchieven van het Algemeen Rijksarchief bestaan uit een honderdtal archiefbestanden met een totaalvolume van bijna 3 strekkende kilometer. De archieven van de huizen Arenberg, Merode en d’Ursel beslaan samen twee derde van de collectie. Familiearchief vormt een belangrijke aanvulling op overheidsarchief en kan een interessante bijdrage leveren voor talrijke onderzoeksgebieden, zoals politieke geschiedenis, instellingengeschiedenis, krijgsgeschiedenis, genealogie en heraldiek, sociale geschiedenis en mentaliteitsgeschiedenis, kunstgeschiedenis, literatuurgeschiedenis, enz.

Zoekinstrumenten:

VAN NIEUWENHUYSEN A. (aangevuld door LAURENT R.), Archives de familles et de particuliers, 1997, 233 p. (Reeks: Gidsen, 29)


 

Hedendaagse periode

Publiekrechtelijke archieven

Het Algemeen Rijksarchief bewaart de historisch waardevolle archieven van nationale/federale overheidsdiensten. Hiertoe behoren de vroegere ministeries, de huidige federale overheidsdiensten (FOD’s) en programmatorische overheidsdiensten (POD’s), de instellingen van openbaar nut en de Raad van State. Een kort overzicht van de belangrijkste en meest geraadpleegde bestanden per departement:

  • Kanselarij van de Eerste Minister:
  • Ministerie van Justitie:
    • de individuele dossiers van de voormalige Vreemdelingenpolitie (1839-1943)
    • archief van de Filmkeuringscommissie (inventaris I 526)
    • archief van het Hoog Commissariaat voor de Veiligheid van de Staat
  • Ministerie van Economische Zaken:
    • archief van wereldtentoonstellingen in en buiten België (1850-1958)
  • Ministerie van Openbare Werken:
    • archief van het Bestuur der Gemeentewegen (1836-1951): inventaris I 496
    • archief van het Bestuur der Gebouwen (1860-1982): inventaris I 495
  • Ministerie van Financiën
    • archief van het Algemeen Secretariaat (1914-1945): inventaris T 121-122
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken:
    • archief van de gemeentefusies (1832-1988): inventaris I 427
  • Ministerie van Volksgezondheid:
    • archief van het voormalig Bestuur van Volksgezondheid (1850-1972)
  • Ministerie van Verkeerswezen:
    • archief van Belgacom en diens rechtsvoorgangers (1809-2001): inventaris I 551
    • archief van het Bestuur van het Zeewezen (1830-1976): inventaris I 215
  • Ministerie van Nijverheid en Arbeid:
    • notulen van de paritaire comités (1919-2002)
  • Ministerie van Onderwijs:
    • archief van het Bestuur van Schone Kunsten (1847-1937): inventaris T004/02
    • archief van de voormalige BRT (1931-1978): inventaris I 500
  • Ministerie van Landbouw:
    • archief van het Nationaal Instituut voor de Landbouwkunde in Belgisch Kongo, INÉAC/NILCO (1901-1999): inventaris I 546

Voor een overzicht van de geïnventariseerde archiefbestanden

  • L. DE MECHELEER, Overzicht van de archieftoegangen in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2008 (Reeks : Gidsen – Guides, n° 67) of de zoekrobot Zoeken in archieven.

Sommige archieven van het ministerie van Economische Zaken (Dienst Octrooien), van het ministerie van Financiën (Sekwester 40-45) of van het ministerie van Wederopbouw (dossiers over oorlogsschade 40-45) worden momenteel bewaard in het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier.

Privaatrechtelijke archieven

Het Algemeen Rijksarchief herbergt ook een zeer omvangrijke verzameling hedendaagse privaatrechtelijke archieven, waaronder archieven van voormalige politici en archieven van genootschappen en verenigingen. In tegenstelling tot de publiekrechtelijke archieven is de bewaring van privaatrechtelijke archieven door het Rijksarchief niet wettelijk verplicht. Dit gebeurt op basis van schenking of bewaargeving.

Archieven met betrekking tot de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

De Eerste en Tweede Wereldoorlog vormen scharniermomenten in de Belgische en Europese geschiedenis. De voorbije jaren kende de interesse in beide wereldconflicten een sterke heropleving, zowel vanuit wetenschappelijke hoek als in de media. Archieven vormen de basis voor elk onderzoek naar gebeurtenissen uit deze perioden.

Eerste Wereldoorlog

Het Algemeen Rijksarchief is de erfgenaam van het “Oorlogsarchief” dat vanaf 1919 archief en documenten inzamelde over de Eerste Wereldoorlog. Bijgevolg beschikt het Algemeen Rijksarchief over een reeks uiterst belangrijke archiefbestanden over de Groote Oorlog.

  • Raadpleeg onze Archiefgids over België in de Eerste Wereldoorlog.

Een kort overzicht van de belangrijkste archieven die zijn opgenomen in deze gids:

  • Het archief van de Onderzoekscommissie voor de Schendingen van het Volkenrecht: inventaris I 298
  • Het archief van de Commissie van de Vaderlandse Diensten, met een overzicht van alle weerstandnetwerken
  • Het archief van de Raad van Vlaanderen, het officieus Vlaams parlement dat in 1917 werd opgericht: inventaris I 530
  • Het archief van het Nationaal Hulp- en Voedingscomité: inventaris I 446
  • Een reeks van oorlogsverslagen en documenten verzameld door particulieren
  • Het Central Register of War Refugees: inventaris I 420, met gegevens over Belgische vluchtelingen in Groot-Brittannië
  • Het archief van de Dienst der Verwoeste Gewesten: inventarissen I 234, I 265-I 270 en I 414, met een alfabetisch overzicht van de naoorlogse wederopbouw in 242 gemeenten.
  • Het archief van het Belgisch Rode Kruis, met alfabetische steekkaarten op naam van gewonde soldaten en krijgsgevangenen
  • Het archief van de Middendienst voor Krijgsgevangenen: inventaris I 436, met overzichten (per gemeente) van door Duitsers gefusilleerde burgers

Tweede Wereldoorlog

Wat de Tweede Wereldoorlog betreft, bewaart het Algemeen Rijksarchief een digitale kopie van de archieven afkomstig van de International Tracing Service (ITS) te Bad Arolsen in Duitsland. Deze digitale kopie vormt zowat het “geheugen” van de burgerslachtoffers van het Derde Rijk. Lees meer over deze unieke collectie en de aanvraagprocedure voor raadpleging ervan.

Belangrijke archiefbestanden over de repressie van de collaboratie, over oorlogsschade of over het sekwester en de teruggave van goederen tijdens of na de oorlog worden bewaard in het Algemeen Rijksarchief 2 - depot Joseph Cuvelier.

Verzamelingen

Kaarten en plattegronden

De verzameling kaarten en plattegronden van het Algemeen Rijksarchief bevat zowel stukken uit het ancien régime als hedendaagse kaarten en plattegronden.

Om deze rijke cartografische collectie te valoriseren, heeft het Rijksarchief samen met de Koninklijke Bibliotheek, het Nationaal Geografisch Instituut en het Museum voor Midden-Afrika het project Cartesius opgezet. Cartesius wil de cartografische rijkdom bewaard in de vier instellingen in kwestie optimaal aan het publiek aanbieden via de realisatie van een portaalsite die in volle ontwikkeling is.

Zegels, matrijzen en zegelafgietsels

Het Algemeen Rijksarchief bewaart een collectie van 1756 originele matrijzen en ettelijke duizenden losse zegels en wassen zegelafdrukken. Daarnaast bezit het Algemeen Rijksarchief ook een collectie van 37.859 zegelafgietsels, hoofdzakelijk van zegels die worden bewaard in Belgische (openbare en privé-)archieven maar ook van zegels waarvan de originelen worden bewaard in het Groothertogdom Luxemburg en in Frankrijk, naast afgietsels van zegelmatrijzen.

De collectie zegelafgietsels werd gedigitaliseerd en kan volledig online worden geraadpleegd.

Bibliotheek

De bibliotheek van het Algemeen Rijksarchief telt meer dan 500.000 volumes, voornamelijk over de geschiedenis van België (en dan vooral Brabant) en over de archiefwetenschap. Ze bevat ook een zeer rijke collectie aan werken over de Eerste Wereldoorlog, een belangrijke reeks administratieve en juridische werken en een collectie met kostbare werken. Naast de publicaties van het Rijksarchief zelf, bevat de bibliotheek ook een ruime collectie inventarissen van archief dat wordt bewaard in andere Belgische archiefdiensten in België en het buitenland.

De bibliotheekcollectie kan worden doorzocht via de zoekrobot Zoeken in de bibliotheek, waarin geleidelijk alle werken worden opgenomen die worden bewaard in de verschillende rijksarchieven en waarin ook verwijzingen zijn opgenomen naar de Bibliografie van de Geschiedenis van België .

Algemene directie en centrale diensten

Algemeen directeur – Algemeen Rijksarchivaris: Karel Velle

Secretariaat van de directie: Chantale Merckaert

Preventieadviseur: Philippe Fabry

Dienst toezicht
Diensthoofd: Kathleen Devolder
Archivarissen en lesgevers: Barry Hadiatou, Danielle Caluwé, Sigrid Dehaeck, Valérie Gheysens, Kenzo Lanoo, Geert Leloup, Sandra Pfoest, Flore Plisnier, Sophie Vanderus, Koen Verstraeten.

Dienst Internationale en externe betrekkingen
Diensthoofd: Karin Van Honacker
Vertalers: Alexander Hezel, Pascal Neckebrouck

Publieke dienstverlening, communicatie en pers: Stéphanie Deschamps, Geertje Elaut

Dienst DIGI P@T (Digitale Preservatie & Toegang)
Diensthoofd: Rolande Depoortere
Technische ondersteuning: Yves Lardinois (teamleider), Romain Blan, Evy Cuyt, Eddy Lermytte, Sélim Teyar, Sandra Théate
Inhoudelijke ondersteuning: Annelies Coenen, Fiona Aranguren Celorrio, Stéphanie Paul, Sébastien Soyez, Johan Van Der Eycken.
Team van scanners/invoerders/kwaliteitscontrole: Marjolijn Bijloos, Daniel Bovy, Peter Fraussen, Françoise Graindorge, Kathleen Jorissen, Guillaume Lebbe, Claudine Lelubre, Antonius Renard, Marie-Noëlle Verhulst

Operationele Directie ondersteunende diensten

Operationeel directeur ondersteunende diensten: Eric Dam

HR-dienst
Diensthoofd: Eric Dam
Team: Pascale Bataille, Viky Heirweg, Marcel Delwiche, Isabelle Ponteville

Boekhouding
Diensthoofd: Carine Delhovren
Team: Carine Bourmanne, Els De Cock, Stephan Hamtiaux, Aurélie Hessel, Lieve Maes

ICT
Diensthoofd: Peter Van Overveldt
Team: Patrice Blanche, Frédéric Gatisseur, Benny Huyghe

Facility
Verantwoordelijke: Pierre-Alain Tallier
Team gebouwen en transport: Pascal Decoster, Emmanuel Etienne, Eddy Leliveld, Guy Ongenae, Ronny Schoofs, Fabrice Vanderlinden
Team onderhoud: Henriette Benvanuta Calligaro, Rik Dewaele, Christel Hanssen, Fatima Siraj, Afafe Taj.

Onthaal: /

Departement Brussel

Waarnemend departementshoofd Brussel: Pierre-Alain Tallier

Afdeling 4: Publiekswerking - Archieven van het ancien régime - Restauratieatelier - Bibliotheek
Afdelingshoofd: Marc Libert
Archivarissen: Lieve De Mecheleer, Dirk Leyder
Leeszaal: Benoît Jacquet, Annemie Mahieu, Anja Marginet, Jean-Luc Plaigin
Bibliotheek:  Karin Mertens, Catherine Vandenbruggen, Jonas De Koning
Restauratieatelier: Bart Boon, Bénédicte Muls, Frank Van Laethem
Reproducties en bruiklenen: Betty Bracke, Yolande Schaltin
Conservatie, preservatie en onderhoud van de magazijnen: Naima Ferrouj, Chantale Heuschen, Charlène Mol

Afdeling 5: Archieven van de Hedendaagse Periode (ARA + ARA2)
Afdelingshoofd (ARA + ARA2): Pierre-Alain Tallier
Diensthoofd afd. 5 ARA: Michaël Amara
Archivarissen: Guy Coppieters, Madeleine Jacquemin, Filip Strubbe, Bernard Wilkin
Magazijnbeheer: Faissal Beddi, Laurent Caltabellotta, Antoinette Delvaux, Patricia Gevers, Ilse Van Damme, Michaël Van Leliendael, Chantal Windels
Projectmedewerkers BRAIN-projecten:  Arnaud Charon, Sarah Heynssens, Margot Brulard
Conservatie, preservatie en onderhoud van de magazijnen: Faissal Beddi, Laurent Caltabellotta, Antoinette Delvaux, Patricia Gevers, Ilse Van Damme, Michaël Van Leliendael, Chantal Windels

Operationele directie I

Operationeel directeur: Chantal Vancoppenolle

Operationele directie Vlaanderen: Chantal Vancoppenolle (plaatsvervanger: Eddy Put)
 

Operationele directie II

Operationeel directeur: Sébastien Dubois

Operationele directie Wallonië: Sébastien Dubois

Dienst publicaties en drukwerk
Diensthoofd: Roland Van der gracht
Drukkerij: Jan Fabri
Verkoop publicaties: Patricia Liétard
Projectmedewerkers: Sofie Onghena

Het Algemeen Rijksarchief is gelegen in het centrum van Brussel, in de buurt van de Kunstberg, de Grote Zavel en het Centraal Station.

Met het openbaar vervoer / te voet:

  • Volg bij het verlaten van het station Brussel-Centraal (waar haltes zijn van trein, bus en metro) de Keizerslaan.
  • Neem ter hoogte van huisnummer 4 (dienstingang van de Koninklijke Bibliotheek), de trap naar beneden tot op het Gerechtsplein (herkenbaar aan de 89 vlaggenmasten ‘Blauwen op geel’). Via een voetgangersgalerij bereikt u de Ruisbroekstraat en het Algemeen Rijksarchief. Het is hooguit 5 minuten wandelen.
  • Volg vanaf de Grote Zavel (bushalte) de Strostraat of de Sint-Annastraat richting Ruisbroekstraat.
  • Vanaf de tramhalte aan de kerk op de Zavel, in de Regentschapsstraat, neemt u de Ruisbroekstraat, die halfweg tussen de Zavel en het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten ligt.
  • Dienstregeling van metro, tram en bus: www.mivb.be
  • Dienstregeling van de treinen: www.nmbs.be

Met de wagen:

Het Rijksarchief beschikt niet over parkeerplaatsen. De Albertinaparking, een betaalparking met 700 plaatsen, ligt vlakbij aan het Gerechtsplein. Ook in de straten in de buurt is beperkte parkeermogelijkheid.

Toegang voor personen met beperkte mobiliteit (PBM):

Het Rijksarchief verbindt zich ertoe de toegang tot al zijn leeszalen en andere openbare ruimtes te garanderen voor alle gebruikers. In dit kader werden de voorbije jaren reeds aanpassingen aan de gebouwen uitgevoerd zoals aangepaste toiletten voor personen met beperkte mobiliteit, de beschikbaarheid van oprijplaten voor rolstoelen, etc. Hebt u concrete vragen rond de toegang tot het Algemeen Rijksarchief? Contacteer ons via telefoon (+32 (0)2 513 76 80) of e-mail.

Deze pagina delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement