Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

OUTLAW – Outsiders and the Law. Uncovering Criminal Justice Trajectories in Nineteenth-Century Belgium (1855-1924)

Texte petit  Texte normal  Texte grand

Inhoud

Op 7 februari 1924 werd Bertha, een ongehuwde korsetmaakster met twee kinderen, voor 1 jaar naar de gevangenis van Gent gestuurd omdat ze een jong meisje had geholpen bij het uitvoeren van een abortus. Samen met 150.000 andere veroordeelde mannen en vrouwen die tussen 1855 en 1924 in een Belgische gevangenis verbleven, staat Bertha centraal in OUTLAW, een vierjarig onderzoeks-, ontsluitings- en valorisatieproject van het Rijksarchief en UGent.

Digitalisering van gevangenisarchieven

Om de stem van ‘outsiders’ zoals Bertha in de geschiedenis te traceren, zal OUTLAW gebruikmaken van de talrijke gevangenisarchieven die in de verschillende depots van de provinciale Rijksarchieven worden bewaard. Om de toegankelijkheid van die fascinerende collectie te verhogen, zullen de 532 registers van de “morele verslaggeving” voor de periode van 1855 tot 1924 gedigitaliseerd en online ter beschikking worden gesteld. Deze registers werden ingevoerd in het Belgische gevangeniswezen vanaf 1855 en bevatten tal van notities over het gedrag, de gezinssituatie, het opleidingsniveau, de gepleegde misdaad en de fysieke en mentale toestand van elke individuele gevangene. Op basis van de morele verslaggeving namen de autoriteiten beslissingen over genade en voorwaardelijke vrijlating.

Databank van 150.000 veroordeelden

Na het scannen van de meer dan 500 registers zal OUTLAW beroep doen op vrijwilligers om de gegevens van ca. 150.000 mannelijke en vrouwelijke veroordeelden te transcriberen en in te voeren in een databank. Die databank biedt een ongekend overzicht van de veroordeelden in België tijdens de tweede helft van de 19de en het eerste kwart van de 20ste eeuw. Elke genealoog of geïnteresseerde zal kunnen opzoeken of zijn voorvader of -moeder ooit achter de tralies zat. Het Rijksarchief en Histories slaan voor dit burgerwetenschappelijk luik de handen in elkaar.

De databank wordt daarnaast een krachtige onderzoekstool voor sociale historici en historische criminologen die verschillende categorieën zoals leeftijd, geslacht, plaats en type misdrijf zullen kunnen combineren om zo de kenmerken en de werking van het strafrecht en het gevangeniswezen in België in die periode bloot te leggen. Projectpartner UGent zal onderzoeken hoe de criminalisering van bepaalde bevolkingsgroepen of van bepaalde types misdaden tot stand kwam. Onderzoekers kunnen ook dieper graven naar de ervaringen van de gedetineerden zelf. Hoe beleefden ze het strakke gevangenisregime? Hoe kregen ze zaken gedaan van hun bewakers? Op welke manieren boden ze verzet?

Online onderzoeks- en valorisatieportaal

Iedereen zal de gedigitaliseerde beelden en de databank kunnen raadplegen via een online onderzoeks- en valorisatieportaal. Dat platform zal de bezoeker informeren over de geschiedenis van het Belgische gevangeniswezen, de rijkdom van onze gevangenisarchieven, de informatie die in deze bronnen aanwezig is en hoe hierin te zoeken.

Het portaal zal ook tonen hoe je verteltechnieken kan gebruiken om de ongekende verhalen van 19de-eeuwse 'criminelen' tot leven te wekken. Door het reconstrueren van persoonlijke strafrechtelijke trajecten krijgen mechanismes van discriminatie terug een stem en een gezicht. Daarmee draagt OUTLAW niet enkel bij aan onze kennis over het verleden, maar eveneens aan een beter begrip van sociale kwetsbaarheid in het huidige rechtssysteem. Denk aan etnische profiling, racisme, seksuele oriëntatie, klassenjustitie, …

En Bertha? Wel, zij mocht de gevangenis vervroegd verlaten wegens goed gedrag en zeden. Dat ze haar misdaad niet had gepleegd uit “winstbejag”, maar “uit medelijden” met een zwanger meisje speelde waarschijnlijk ook een rol. Of Bertha erin slaagde om uit de gevangenis te blijven, kom je binnenkort te weten in OUTLAW.

     

   

Partners

OUTLAW wordt gefinancierd door BELSPO in het kader van het onderzoeksprogramma BRAIN-be 2.0 en is een samenwerking tussen het Rijksarchief, UGent en Histories vzw.

Externe partners:

Medewerkers

  • An Vandenberghe (Rijksarchief Gent), projectmedewerker
  • Paul Drossens (diensthoofd Rijksarchief Gent), projectcoördinatie voor het Rijksarchief

Wetenschappelijk comité

Drie promotoren leiden OUTLAW in goede banen:

Daarnaast is er ook advies van de begeleidingscommissie:

Nieuws

Momenteel geen nieuws over dit lopend onderzoek.

Links

Beschikbare inventarissen van gevangenisarchieven

www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement