Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Foto’s, affiches en andere iconografische collecties

Kleine letters  Normale letters  Grote letters

Archieven bestaan niet enkel uit teksten, maar ook uit beeldmateriaal: foto’s, affiches, glasnegatieven, … Soms maken deze afbeeldingen nog integraal deel uit van het archief van de administratie die ze ontvangen of gevormd heeft. Maar vaak worden iconografische documenten van uiteenlopende herkomst in een topografisch-historische atlas of in een andere collectie samengebracht. Of het nu gaat om 16de-eeuwse stadsgezichten, foto’s van Expo 58 of tekeningen uit de Eerste Wereldoorlog: altijd spreken deze afbeeldingen tot de verbeelding.

Topografisch-historische atlas

In het Algemeen Rijksarchief werd tijdens het laatste kwart van de 20ste eeuw een verzameling aangelegd van gravures, prenten, tekeningen, plannen, foto’s, postkaarten en affiches. Deze heterogene, maar erg rijke “topografisch-historische atlas” werd in zeven inventarissen gedetailleerd beschreven. De documenten, zowel individuele items als albums, zijn heel verscheiden naar vorm en inhoud: portretten, affiches, stadszichten, … In totaal gaat het om meer dan 3.500 items, van de 16de tot de 20ste eeuw.

Zegelafgietsels

Het Rijksarchief bezit de op één na grootste verzameling zegelafgietsels ter wereld. De eerste van de ca. 38.000 exemplaren dateren uit 1864. Ze werden vervaardigd op basis van zegels aan oorkonden die werden bewaard in Belgische en buitenlandse archiefinstellingen. Zowat 10% van de zegels waarvan afgietsels werden gemaakt, zijn intussen verloren gegaan. 10% van de afgietsels zijn vandaag in betere staat dan hun origineel.

De afgietselcollectie is bijgevolg op haar beurt een eersterangsbron geworden. In de zoekrobot vind je een beknopte inhoudelijke beschrijving van het zegel, de bewaarplaats van het origineel, een foto van het zegelafgietsel en een spiegelbeeld ervan met voorstelling van het zegel zelf. Je kan uiteraard op trefwoord zoeken.

Iconografische collecties WO I

De rijke iconografische collectie over de Eerste Wereldoorlog, die bewaard wordt in het Algemeen Rijksarchief, kwam tot stand door een grootschalige inzamelingsactie onmiddellijk na de oorlog. Duizenden foto’s en tekeningen illustreren diverse aspecten van de ‘Groote Oorlog’: de invasie, militaire operaties aan het IJzerfront, het dagelijks leven van de soldaten, de propaganda,  de opvang van Belgische en buitenlandse vluchtelingen, de collaboratie, de weerstandsnetwerken, de bevrijding, enz. De collectie (gekleurde) affiches toont de krachtige beeldentaal waarmee de oorlogvoerende partijen propaganda voerden, maar ook de tekstaffiches uit de stad Hasselt geven een indringend beeld van de impact van de oorlog op het dagelijks leven van de bevolking. Dat geldt ook voor de collecties medailles en andere voorwerpen (speldjes, linten, gezelschapsspelen, enz.) die door de Commissie voor Oorlogsarchieven verzameld werden.

Foto’s

Tekeningen, aquarellen en karikaturen

Affiches

Medailles

Andere voorwerpen

Met de steun van het Commissariaat-generaal voor de Herdenking van de Eerste Wereldoorlog en met dank aan de spelers van de Nationale Loterij.

Iconografische collecties Wereldtentoonstellingen (Brussel 1935 en Brussel 1958)

De organisatie die verantwoordelijk was voor de organisatie van de  wereldtentoonstelling van 1935  heeft een uitgebreid archief nagelaten. Naast boekhoudkundige stukken en personeelsdossiers bevat dit archief vooral een uitzonderlijk rijke collectie foto’s, tekeningen en ander iconografisch materiaal. Blikvangers zijn: het gulden boek, de foto’s en tekeningen van de paviljoenen van de deelnemende landen, maar ook van de paviljoenen die aan specifieke thema’s gewijd waren, van auto’s en huishoudelektro tot textiel en behangpapier.

Het Commissariaat-generaal der Regering bij de Algemene Wereldtentoonstelling van Brussel 1958 en de Naamloze Vennootschap der Wereldtentoonstelling van 1958 te Brussel vormden een omvangrijk archief. De foto’s, affiches en tekeningen geven een mooi beeld van de expo. De inhoud is bijzonder divers: van tekeningen en foto’s van de diverse paviljoenen tot affiches over de vele activiteiten die naar aanleiding van Expo 58 georganiseerd werden. Alles bij elkaar een indringend tijdsbeeld.

Collectie glasnegatieven Limburgse mijnen

Toen de Limburgse mijnen in 1987-1992 sloten, verwierf het Rijksarchief het uitgebreide archief van de nv Kempische Steenkoolmijnen. Naast een strekkende kilometer papieren documenten bevat dit archief ook een rijke collectie beeldmateriaal: een twintigtal films, bijna 2.000 glasnegatieven (fotonegatieven op glazen platen), fotonegatieven op cellulose-acetaatfilm en tienduizenden foto’s.

De glasnegatieven, daterend uit de periode 1910-1950, werden integraal gedigitaliseerd. Ze geven een indringend beeld van de eerste jaren van de steenkoolontginning, de mijngebouwen, het werk in de ondergrond, de tuinwijken, de nieuwe kerken, ziekenhuizen en scholen, enz.  De gedetailleerde beschrijvingen laten toe om op trefwoord te zoeken.

In samenwerking met LRM, de investeringsmaatschappij voor Limburg.

Collecties foto’s en glasnegatieven uit Namen en Eupen

Een aantal rijksarchieven in de provincie bewaren lokale fotocollecties. In het Rijksarchief te Namen is de vzw Archives Photographiques Namuroises gevestigd, die de nalatenschap van een aantal vooraanstaande lokale fotografen beheert. Sinds 2016 is er een digitaliseringsprogramma opgezet.

1. Glasnegatieven van Adolphe Dupont (Namen, 1827-1908)

De collectie glasnegatieven van Adolphe Dupont (1827-1908), beheerd door de vzw Archives Photographiques Namuroises, geeft een fascinerend beeld van de Belle Epoque in Namen en omgeving (Thon-Samson, Namèche, Marche-lez-Dame, Huy, Wépion, enz.). Visuele pareltjes!

In samenwerking met de vzw Archives Photographiques Namuroises.

2. Glasnegatieven uit Eupen

Het fotoarchief van de fotografendynastie Lander, aanvankelijk in Elsenborn en later in Eupen gevestigd, geeft een mooi beeld van het openbaar leven,  de bedrijfswereld en het verenigingsleven in de Oostkantons vanaf de jaren 1930.

Nationaal Instituut voor de Landbouwkunde in Belgisch-Congo (NILCO)

Het NILCO (1933-1962) groeide in de jaren 1950 uit tot het vlaggenschip van het koloniaal overheidsapparaat in Belgisch-Congo en Rwanda-Urundi. Anders dan zijn voorganger, de Regie der Plantages van de Kolonie (Repco, 1926-1933), had deze organisatie een uitgesproken wetenschappelijk karakter. Naast het onderzoekscentrum in Yangambi, dat internationale faam genoot, richtte het NILCO over het hele grondgebied van Belgisch-Congo en Rwanda-Urundi onderzoekscentra op, waar diverse landbouwtechnische aspecten werden bestudeerd. De onafhankelijkheid van Congo in 1960 en van Rwanda-Urundi in 1962 maakte een abrupt einde aan de opgebouwde expertise, die volgens critici enkel de belangen van een grootschalige en exportgerichte landbouw had gediend.

Het grootste deel van het archiefbestand handelt over het beheer en de activiteiten van de stations. De collecties foto's, glasplaten, kaarten en plattegronden werden gedigitaliseerd.

www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement