In de abdij van Orval loopt van 6 februari tot 26 april 2026 de tentoonstelling Premières photographies à Orval, in samenwerking met het Rijksarchief Aarlen. Een groot deel van de tentoongestelde foto’s en archiefstukken komt immers uit het Rijksarchief.

De abdij van Orval viert in 2026 de honderdste verjaardag van de terugkeer van het kloosterleven. Dit is voor Aurea Vallis et Villare, de abdij Notre-Dame d'Orval, het Archeologisch Instituut van Luxemburg en het Rijksarchief dé aanleiding om samen een tentoonstelling op te zetten met de oudste afbeeldingen van de abdij vóór de restauratie van het middeleeuwse gedeelte door de overheid en de bouw van de hedendaagse abdij op de plaats van de ruïnes van de 18de-eeuwse abdij door Laurent-Benoît Dewez.

Aurea Vallis et Villare zet zich in voor de bescherming, het behoud en de promotie van het architecturale, historische en natuurlijke erfgoed van Orval en Villers-devant-Orval. Lid Gérard Homel is curator van de tentoonstelling. Hij kon gebruikmaken van de prachtige fotocollectie van architect Eric Hance.

Het Institut Archéologique du Luxembourg, opgericht in 1847, houdt zich bezig met het onderzoeken, bewaren en verwerven van voorwerpen die van belang zijn voor de geschiedenis, kunstgeschiedenis en archeologie van de provincie Luxemburg, met als doel het materiële en immateriële erfgoed te behouden, te bestuderen en te valoriseren. In de laatste Annales (2024-2025) presenteert archeoloog Denis Henrotay (AWAP) de resultaten van recente opgravingen in Orval. In bulletin 2-3 van 2025 worden foto's gepubliceerd uit het album Stas de Richelle, dat in 2024 door het IAL is aangekocht en in bewaring is gegeven aan het Rijksarchief Aarlen. Dit album, een duplicaat van het album dat in de abdij wordt bewaard, maakt deel uit van de tentoongestelde foto's. Het werd online te koop aangeboden en dit werd door historicus Jean-Pol Weber aan het IAL gemeld. De foto's tonen Orval, de middeleeuwse abdij en de Dewez-gebouwen in het begin van de jaren 1860.

Vanaf 1899 raakte de staat geïnteresseerd in de overblijfselen van de abdij Orval, die ze in 1797 had verkocht. De overheid wilde de site redden van de totale vernietiging. In 1913 werd een overeenkomst gesloten met de toenmalige eigenares, Marie Wauters, echtgenote van Terwangne. De staat nam de restauratie van de middeleeuwse ruïnes op zich, die voor het publiek toegankelijk zouden worden gemaakt.

De Regie der Gebouwen werd belast met deze werkzaamheden. En ja, wanneer een administratie wordt genoemd, is het voor een archivaris een reflex om na te gaan of er archieven zijn bewaard.

Wat wél bewaard bleef, is een fototheek van het ministerie van Openbare Werken, bewaard in het Algemeen Rijksarchief en raadpleegbaar via onze online zoekomgeving AGATHA. In deze fototheek zitten tal van foto's van Orval vanaf 1906.

Van de Regie waren minder archiefsporen voorhanden in het Rijksarchief. Tot 2024 bevonden de archieven van de Regie der Gebouwen ze zich nog in de lokalen van de Regie. Inmiddels zijn ze wel overgebracht naar het Rijksarchief.

Dankzij deze archieven kunnen de beelden worden gecontextualiseerd en kan de opeenvolging van de werkzaamheden worden gereconstrueerd. Er zijn met name de rapporten van opzichter Pierron over de opgravingen of beter gezegd de uitgravingen van juni-juli 1914. De tewerkstelling van werklozen via de CNSA in 1915-1916 en vervolgens de volledige stopzetting van de werkzaamheden eind 1916 tot het begin van de jaren 1920. De ruïnes werden blootgelegd, maar er was geen budget meer om ze te restaureren. De kredieten gingen naar de wederopbouw van het land na de Eerste Wereldoorlog. De architecten Cloquet, Lohest en Bourgault waren bij deze werkzaamheden betrokken.

Enkele documenten uit het archief van de Regie der Gebouwen worden tentoongesteld. Wil je er meer raadplegen, dan kan je terecht in de leeszaal van het Rijksarchief Aarlen.

De tentoonstelling is nog tot 26 april 2026 te bezoeken, alle dagen van 10.30 tot 17.30 uur. Klik hier meer voor info.