Eind december 2025 heeft het Rijksarchief zonder veel moeite een document kunnen recupereren dat te koop werd aangeboden op een openbare veiling. Het droeg als opschrift “Register van de heer Gille Burdinne”, maar is eigenlijk een obituarium van de parochie Saint-Jean-Baptiste in Namen, uit de eerste helft van de 16de eeuw.
Wat is eigenlijk een obituarium?
Een obituarium is een necrologische lijst, waarmee gebeden voor de overledenen worden beheerd. Obituaria vormen een soort eeuwige kalender. Bij elke dag van het jaar worden de namen geschreven van personen voor wiens zielenheil die dag moet worden gebeden. Soms worden ook de redenen vermeld die hebben geleid tot het inschrijven van een naam in het register (een schenking, een verband met een lid van de gemeenschap, enzovoort).
Dit document behoort van nature tot het openbaar domein: kerkelijke archieven uit het ancien regime, zoals dit stuk uit het archief van de parochie Saint-Jean-Baptiste in Namen, vallen onder een revolutionair decreet van 2 november 1789, waarmee kerkelijke bezittingen aan de staat werden toebedacht. Dat bewuste decreet is door het Belgische Hof van Cassatie in 1838 bevestigd. Bijgevolg is het document uit de veiling gehaald en overgebracht naar het Rijksarchief Namen, waar het is toegevoegd aan het archiefbestand gevormd door de Naamse parochie Saint-Jean-Baptiste.
Daarmee had de kous af kunnen zijn geweest, maar …
Snel is gebleken dat er fragmenten van een middeleeuwse literaire tekst op de boekband van het obituarium waren gekleefd. Dankzij Remco Sleiderink (Universiteit Antwerpen) konden die moeilijk te lezen fragmenten worden ontcijferd. Het gaat om uittreksels uit het “Graalverhaal”, de beroemde koning Arturroman waarin Chrétien de Troyes vertelt over de zoektocht naar de Heilige Graal door Perceval.
Dat was een aangename verrassing. Toch waren de fragmenten niet helemaal onbekend. Een Belgische filoloog, Omer Jodogne (1908-1996), had ze in 1970 al opgemerkt, toen het handschrift nog in een privéverzameling zat.
Dit voorbeeld toont aan hoe belangrijk het is catalogi van openbare veilingen uit te pluizen. Hoewel dat een tijdrovende bezigheid is, stelt ze het Rijksarchief in staat waardevolle documenten terug in het publiek domein te krijgen.
