Dit archiefbestand belicht meer dan vier eeuwen geschiedenis van Sirault, een landelijke parochie in Henegouwen. Het vormt een waardevolle bron voor de studie van het religieuze en verenigingsleven, het beheer van kerkelijke onroerende en roerende goederen en de lokale geschiedenis in het algemeen.
De historische context
Onder het ancien régime was de abdij van Sint-Amands eigenaar van de heerlijkheid Sirault, waar de abdij sinds de 9de eeuw bezittingen had en tienden inde. In 1112 droeg Odon, bisschop van Kamerijk, het altaar van Sirault met collatierecht over aan de Sint-Maartensabdij van Doornik. De parochie behoorde tot het bisdom Kamerijk. Net als in haar andere domeinen stelde de Sint-Amandsabdij van Sirault een kerkelijke provoost aan, een geestelijke die ter plaatse woonde en verantwoordelijk was voor het beheer van de bezittingen van de abdij in de betrokken regio. Aanvankelijk was het provoostschap slechts een centrum voor landbouw, maar aan het einde van de 17de eeuw werd het ook een kloosterkern, met name toen de abt van Sint-Amands enkele andere religieuzen in gemeenschap met de provoost deed leven. Er waren talrijke geschillen tussen het provoostgebied van Sirault en de plaatselijke bewoners. Na het Concordaat van 1801 werd de parochie van Sirault in 1802 toegevoegd aan het bisdom Doornik. Tegenwoordig behoort ze tot de pastorale eenheid Tertre.
De archieven
De archieven die in deze inventaris staan beschreven, hebben betrekking op het functioneren en de activiteiten van de parochie van Sirault van het einde van de 16de tot het begin van de 21ste eeuw. Voor het ancien régime hebben de oudste archieven betrekking op het beheer van goederen, in het bijzonder akten van rentecontracten, stichtingen, legaten en obituaria, evenals stukken over aan- en verkopen, ruil en verhuur van onroerende goederen. Verschillende documenten gaan over de inning van tienden in de 18de eeuw. De rekeningen van de kerk zijn pas vanaf 1771 bewaard. Een omvangrijk dossier beschrijft een rechtszaak tussen de gemeenschap en de provoost aan het einde van de 18de eeuw over de verbouwing van de kerk.
Talrijke stukken uit de periode na het Concordaat gaan over het beheer van de goederen. Het gedeelte over renten, stichtingen en obituaria is bijzonder goed gedocumenteerd. De rekeningen en begrotingen vormen een bijna volledige reeks tot het einde van de 20ste eeuw. Daarentegen is er slechts één register met de beraadslagingen van de kerkfabriek (1811-1865).
De beschreven archieven belichten verschillende aspecten van het lokale pastorale leven. Bijzonder opmerkelijk is een reeks registers met aankondigingen en aanbevelingen, die vrijwel volledig is van 1732 tot 1989. Ook de parochieregisters uit de 19de eeuw en de eerste helft van de 20ste eeuw zijn volledig.
Ten slotte werden in de parochiearchieven documenten gevonden die zijn opgesteld door de provoost van Sirault. Opvallend zijn met name de aanwezigheid van verschillende cartularia over leenrechten uit het einde van de 17de en de 18de eeuw, evenals een interessant dossier over de molen van Sirault, dat de jaren 1665-1752 bestrijkt.
De inventaris
De nieuwe inventaris – enkel uitgegeven in elektronische versie – is gratis online beschikbaar via onderstaande links.
- HONNORÉ Laurent, Inventaire des archives de la Paroisse Saint-Amand à Sirault (1583-2007), reeks Inventarissen Rijksarchief te Bergen nr. 224, publicatie nr. 6630, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2025.
