Hoe werden documenten opgesteld, bewaard en doorgegeven in de vroegmoderne tijd? De bundel 'Registreren, corresponderen en bewaren. Archiefvorming in stedelijke en familiale context in de vroegmoderne tijd' toont hoe archiefstukken ons vandaag nog veel vertellen over de mensen en samenlevingen die ze maakten, gebruikten en bewaarden.
De publicatie bundelt twaalf bijdragen die voortkomen uit twee studiedagen die het Rijksarchief organiseerde in het kader van het onderzoeksproject TEMAS (Thesaurus of Early Modern Archival Sources). De auteurs nemen je mee langs uiteenlopende documenttypes, waaronder stadsrekeningen, schepenregisters, resolutieboeken, inventarissen, brievenkopijboeken en receptenschriftjes. Daarbij staat niet alleen de inhoud van deze bronnen centraal, maar ook hun ontstaanscontext, hun gebruik en hun rol binnen bredere maatschappelijke, bestuurlijke en familiale netwerken.
De bundel toont hoe archiefstukken meer zijn dan louter informatiedragers. Ze weerspiegelen bestuurlijke praktijken, handelsrelaties, familieculturen en veranderende manieren van omgaan met informatie. Bovendien laten de bijdragen zien hoe documenten doorheen de tijd werden geordend, hergebruikt en van nieuwe betekenissen voorzien, soms zelfs volledig losgemaakt uit hun oorspronkelijke context. Met bijdragen van twaalf historici en archivarissen biedt deze publicatie een grondige verkenning van archiefvorming en documentcultuur in de vroegmoderne Lage Landen.
De acta
VRANCKEN Valerie (red.), Registreren, corresponderen en bewaren. Archiefvorming in stedelijke en familiale context in de vroegmoderne tijd. Acta van de studiedagen gehouden op 15 maart en 3 september 2019 te Leuven (TEMAS), reeks Studia nr. 180, publicatie nr. 6675, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2026.
Archiefvorming bij stedelijke instellingen in de vroegmoderne tijd:
- BUYLAERT Frederik, "The Archival Turn" in de premoderne Lage Landen.
- AERTS Erik, Een monument van een document. Stadsrekeningen in de Lage Landen en vooral in Vlaanderen en Brabant.
- DAMBRUYNE Johan, De Gentse schepenregisters tijdens de vroegmoderne periode. Transities in de voluntaire rechtspraak en de stedelijke archiefvorming.
- D'HAENE Emma, De Kortrijkse zekerboeken en registers van de huisgelden.
- JANSSENS Gustaaf, Brontypologisch onderzoek van resolutieboeken. Casus : de resolutieboeken van regionale en lokale overheden in Vlaanderen (zeventiende-achttiende eeuw).
- VAN GASSEN Tineke, Te vindene tghuent dat men gheerne ghevonden hadde. Inventarisatiepraktijken in laatmiddeleeuws Gent.
Familieschatten. De bronnenrijkdom van familiearchieven:
- KETELAAR Eric, Familiearchieven: eenheid in verscheidenheid.
- CALLEWIER Hendrik, An Archivist's Nightmare. Het conglomeraat de Thiennes-de Limburg Stirum: familiearchief of documentatie?
- ONGHENA Sofie, Familieherinnering of geïsoleerd archiefdocument ? Adellijke receptenschriftjes en familiegeschiedenis (eind achttiende - eerste helft negentiende eeuw).
- NIEBES Pierre-Jean, Les comptes de la Maison de Chimay de 1691 à 1698.
- BUNGENEERS Joke, Familiearchieven en bouwhistorisch onderzoek : een gevalstudie over kasteel en domein d'Ursel in Hingene.
- GOOSSENS Carine, Diamantboeken en vrachtbrieven. Handelsbronnen in het Archief de Bergeyck.
- SCHELLEKENS Christophe, Familiearchief of handelsarchief? De correspondenties van Florentijnse handelaars in Antwerpen (zestiende eeuw).
