Op 3 juni 2026 hebben het Rijksarchief en de Franse autoriteiten tijdens een ceremonie op de Franse ambassade in België de teruggave afgerond van meer dan 300 historische archiefstukken uit de napoleontische periode (1799-1815).
Op 3 juni 2026 overhandigde het Rijksarchief op de Franse ambassade in België, in aanwezigheid van mevrouw Vanessa Matz, federaal minister van Wetenschapsbeleid, en van de directeurs van de Archives nationales de France, de Archives diplomatiques en de Service historique de la Défense, meer dan 300 documenten aan Frankrijk, voornamelijk daterend uit de napoleontische periode (1799-1815).
De documenten omvatten onder meer stukken over het Keizerlijk Huis en de Egyptische veldtocht, brieven ondertekend door vooraanstaande figuren uit het Napoleontische Rijk en een handgeschreven document van Napoleon zelf.
De restitutie vormt het sluitstuk van een onderzoek dat het Rijksarchief in 2019 opstartte nadat archivarissen openbare archiefdocumenten opmerkten die door een verzamelaar van napoleontische memorabilia te koop werden aangeboden op gespecialiseerde verkoopplatformen. Dankzij de samenwerking tussen het Rijksarchief, de politiediensten en de Belgische gerechtelijke autoriteiten konden honderden documenten worden opgespoord, in beslag genomen en geïdentificeerd als publiekrechtelijk archief van België of Frankrijk.
Deze zaak onderstreept een minder bekende maar essentiële opdracht van het Rijksarchief. Naast het bewaren, ontsluiten en toegankelijk maken van archieven voor burgers en onderzoekers, waakt het Rijksarchief ook over de integriteit van het openbaar archiefpatrimonium. Wanneer archiefstukken onrechtmatig op de markt terechtkomen, zetten de medewerkers van het Rijksarchief hun expertise in om deze documenten te identificeren en, waar mogelijk, te recupereren.
De restitutie aan Frankrijk illustreert bovendien de uitstekende samenwerking tussen Belgische en Franse archiefdiensten in de strijd tegen de illegale handel in cultureel erfgoed. Door kennis en expertise te delen, kunnen beide landen waardevolle historische documenten beschermen en terugbrengen naar de instellingen die verantwoordelijk zijn voor hun bewaring.
Dankzij deze succesvolle operatie zijn honderden unieke archiefstukken opnieuw veiliggesteld voor toekomstig onderzoek en blijft een belangrijk deel van het Europese historische geheugen bewaard voor toekomstige generaties.
Het vonnis
In zijn vonnis herinnert het Hof eraan dat archieven die als openbaar worden aangemerkt, onderworpen zijn aan strikte regels die hun atypische karakter weerspiegelen: ze zijn “niet verhandelbaar” en mogen niet worden geschonken; ze zijn onoverdraagbaar en onverjaarbaar.
Openbaar archief is archief dat afkomstig is van een overheidsinstantie en bestemd is voor een andere openbare instantie (overeenkomstig de archiefwet van 24 juni 1955 en het koninklijk besluit van 18 augustus 2010 tot uitvoering van de artikelen 1, 5 en 6 bis van de wet van 24 juni 1955 betreffende het archief). Een document van particuliere oorsprong kan echter ook aan het Rijksarchief worden toevertrouwd en overeenkomstig de wet overheidsarchief worden.
Ter herinnering: iedereen kan de diensten van het Rijksarchief raadplegen en documenten inzien, maar helaas zijn deze vaak het doelwit van personen die er geld mee willen verdienen door ze te stelen en door te verkopen. Maar zelfs als documenten nooit bij het Rijksarchief zijn beland, is het bezit ervan onwettig.
In het onderhavige geval wist de verdachte of kon hij niet anders dan weten dat de archiefstukken van onwettige oorsprong waren en dat de voorwerpen die hij in zijn bezit of onder zijn beheer had, door middel van een misdrijf of een overtreding waren verkregen. Het verweer dat hij bepaalde stukken zou hebben verkregen tijdens veilingen gehouden door veilingmeesters is, gezien het openbare karakter van de archieven en hun ontoegankelijkheid en onverjaarbaarheid, niet ontvankelijk.
Vragen?
Het loutere bezit van overheidsarchieven is onwettig. De handel erin is een misdrijf van heling. Bij twijfel kan je steeds contact opnemen met het Rijksarchief in jouw regio.
Lees meer
