Rijksarchief in België

Ons collectief geheugen !

FR | NL | DE | EN
Menu

Rijksarchief te Kortrijk

Texte petit  Texte normal  Texte grand

Contact:

G. Gezellestraat 1
8500 Kortrijk
  Hoe te bereiken ?

T : +32 (0)56 21 32 68
F : +32 (0)56 20 57 42
rijksarchief.kortrijk@arch.be

Openingsuren:

  Bekijk hier alle sluitingsdagen

Sluiting wegens bestandscontrole in het Rijksarchief te Kortrijk
Handschriftenverzameling van Joseph de Bethune geïnventariseerd

In het Rijksarchief te Kortrijk werd op 22 juni 2017 de inventaris van de handschriftenverzameling van Joseph de Bethune voorgesteld. Deze historisch waardevolle collectie werd in 2015 door de stad Kortrijk in bewaring gegeven bij het Rijksarchief. De wetenschappelijke inventaris bevat de beschrijving van 269 handschriften uit de periode 1330-1911: middeleeuwse oorkonden, prachtige figuratieve kaarten uit het ancien régime, maar net zo goed eigenhandig geschreven gedichten van Guido Gezelle.

Zomeruurregeling voor leeszalen in juli en augustus

Onze leeszalen blijven open in juli en augustus, maar de openingsuren zijn tijdens de zomermaanden licht gewijzigd:
* Alle leeszalen, behalve die van het CegeSoma, sluiten tussen 12u en 13u.
* De leeszaal van het CegeSoma sluit een dag extra, op vrijdag.
* De leeszaal van het Algemeen Rijksarchief gaat open om 9u i.p.v. om 8.30u.
Vanaf vrijdag 1 september 2017 wordt de normale uurregeling hernomen.

09/06/2017 - Archiefbeheer

Eind maart 2017 werd een wetswijziging goedgekeurd inzake de organisatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In de nieuwe wettekst zijn diverse bepalingen i.v.m. het archief van deze diensten opgenomen. Er wordt onder meer voorzien in een verlenging van de termijn waarin de Veiligheid van de Staat haar archief moet overbrengen naar het Rijksarchief, wat het Rijksarchief betreurt. Maar er zijn vanuit archiefperspectief ook positieve signalen op te vangen in dit dossier.

Afscheid van Patrick Haelters, hét gezicht van de leeszaal in Kortrijk

Eind mei 2017 nam het Rijksarchief te Kortrijk afscheid van Patrick Haelters. Patrick was bijna 20 jaar lang het gezicht van de leeszalen in achtereenvolgens Ronse en Kortrijk. Dank voor je jarenlange trouwe inzet, Patrick!

16/05/2017 - Digitalisering

Op 16 mei 2017 werd de onlinecollectie historische kadasterplannen en -documenten uit de eerste helft van de 19de eeuw gelanceerd in aanwezigheid van de Minister van Financiën en de Staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid. De creatie van het ‘primitief’ (in de zin van ‘eerste’) kadaster in de eerste helft van de 19de eeuw ging gepaard met de opmaak van tienduizenden kaarten en van de ‘processen-verbaal van afpaling van gemeentegrenzen’. Dankzij een scanningsoperatie van Financiën staan al deze stukken nu online, via de zoekrobot van het Rijksarchief. Nieuwsgierig? Bekijk ons filmpje! Overtuigd? Duik online in de collectie (ca. 85.000 beelden)!

04/05/2017 - Divers

Begin 2017 werden binnen het BRAIN-programma van het federaal Wetenschapsbeleid zes nieuwe onderzoeksprojecten geselecteerd waarop het Rijksarchief intekende. In tijden van budgettaire krapte is dit bemoedigend nieuws. De deelname aan BRAIN-projecten is immers een van de weinige mogelijkheden voor het Rijksarchief om bijkomende middelen te verwerven voor de ontwikkeling van wetenschappelijke activiteiten. We zetten voor u de zes nieuwe onderzoeksprojecten op een rijtje.

Eind november 2016 schonk de West-Vlaamse familie Wittouck haar in omvang bescheiden, maar historisch waardevolle familiearchief aan het Rijksarchief te Kortrijk. Intussen staat de inventaris online en zijn de stukken raadpleegbaar in onze leeszaal in Kortrijk.

03/01/2017 - Aanwinsten - Kortrijk

Het Rijksarchief te Kortrijk ontving onlangs een merkwaardige schenking: een pakketje van zeven oorkonden en nog wat andere stukken. De schenker had ze geërfd van zijn vader, die ze na de Tweede Wereldoorlog van een antiquair had ontvangen. Het gaat om enkele verloren gewaande oorkonden uit de archieven van de Groeningeabdij in Kortrijk en de Abdij van Sint-Pieters en Onze-Lieve-Vrouw in Merkem. 

Vanaf 1 januari 2017 gelden in het Rijksarchief nieuwe openingsuren. We kiezen voor een gedifferentieerde aanpak wat de openingsuren van de verschillende leeszalen betreft. Waarom? De daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand zijn bepalende factoren. Ook de gewijzigde noden van het publiek en de uiteenlopende regionale of lokale behoeften nopen tot deze keuze.

De vermindering van het aantal openingsuren betekent niet dat de dienstverlening wordt afgebouwd. Ook op weekdagen waarop een leeszaal gesloten is, blijven we beschikbaar (via e-mail of telefoon) voor vragen en opzoekingen, blijven we archieven ontsluiten, blijven we digitaliseren, blijven we publieksevenementen organiseren en blijft onze zoekwebsite search.arch.be online. Leeszaalbezoekers die omwille van de nieuwe regeling niet meer in de mogelijkheid zijn om hun archiefonderzoek uit te voeren, worden uitgenodigd om contact op te nemen met het diensthoofd van het rijksarchief in kwestie.

21/12/2016 - Archiefbeheer

Op 21 december 2016 is in het Belgisch Staatsblad een ministerieel besluit verschenen over de technische voorschriften en normen waaraan archieflokalen van de overheden en openbare instellingen opgesomd in art. 2 § 2, moeten voldoen. Voor het Rijksarchief is de publicatie van dit ministerieel besluit een nieuwe, belangrijke stap in de richting van een sluitend reglementair kader, dat tot doel heeft overheden tot een rationeel archiefbeleid aan te zetten en de duurzame bewaring van maatschappelijk relevante overheidsinformatie te waarborgen.

‘Hoe lang moeten we deze documenten bewaren?’ is de meest gestelde vraag aan de archivaris of informatiebeheerder.  Het antwoord zit vervat in administratieve, juridische of historisch-wetenschappelijke redenen die worden gebundeld in een selectielijst. Steden en gemeenten in Vlaanderen hebben sinds kort een nieuwe versie ter beschikking van de selectielijst voor hun archieven.

25/11/2016 - Digitalisering

In 1934 schonk de Nederlandse regering honderden kaarten en plattegronden aan ons land. De collectie bestond vooral uit de plannen van de fortificaties van Zuid-Nederlandse steden, van de 17de eeuw tot de eerste helft van de 19de eeuw. Een 700-tal kaarten uit deze collectie zijn nu toegevoegd aan www.cartesius.be en dus online te bekijken.

14/11/2016 - Evenementen - Kortrijk
Tentoonstelling in Rijksarchief te Kortrijk: 'Bezettering 14-18. Oorlogsaffiches die blijven plakken'

Van 18 november tot 21 december 2016 kan je in het Rijksarchief te Kortrijk de tentoonstelling ‘Bezettering 14-18: Oorlogsaffiches die blijven plakken’ bezoeken. De expo is het resultaat van een samenwerking tussen het Rijksarchief, de regionale erfgoedcel Zuidwest en de dertien gemeenten van de regio Kortrijk. In 2017 gaat de tentoonstelling op rondreis, maar het Rijksarchief te Kortrijk krijgt de primeur! Aan de hand van tekstaffiches wordt het dagelijks leven onder de Duitse bezetting in beeld gebracht. Thema's die aan bod komen: voedselvoorziening/rantsoenering, opeisingen (van duiven tot telefoontoestellen), het militaire verloop van de oorlog, censuur, propaganda, ...

Het Rijksarchief te Kortrijk blijft in de Guido Gezellestraat

In de media verschenen de afgelopen dagen berichten over een verhuis van het Rijksarchief te Kortrijk. Deze berichten zijn echter niet correct: het Rijksarchief te Kortrijk blijft vooralsnog op zijn vertrouwde plek in de Guido Gezellestraat, in het centrum van de stad. Er loopt immers een langdurige huurovereenkomst tussen de Regie der Gebouwen en de stad Kortrijk, die beide partijen wensen te respecteren.

Mededeling aan de bezoekers en partners van het Rijksarchief

Het Rijksarchief is zich ervan bewust dat de instelling een belangrijke rol vervult inzake de toegang tot  informatie en archieven. Reeds vele jaren werden aanzienlijke inspanningen geleverd om alle gebruikers een kwaliteitsvolle dienstverlening te bieden. Als gevolg van de daling van het budget en de inkrimping van het personeelsbestand en door de gewijzigde noden van het publiek, zal het Rijksarchief zich de komende maanden evenwel genoodzaakt zien om die dienstverlening op een andere manier in te vullen. De heroriëntatie zal de komende weken worden voorbereid. Verschillende opties liggen nog open, maar het is reeds duidelijk dat er gevolgen zullen zijn voor de openingstijden van de studiezalen. We informeren u zo snel mogelijk over de beslissingen die in dat verband zullen genomen worden.

Karel Velle
Algemeen Rijksarchivaris

De archieven van de Sint-Elooisparochie uit Moen en de O.-L.-Vrouw Hemelvaartparochie uit Heestert, twee dorpjes in het uiterste zuiden van West-Vlaanderen die deel uitmaken van de gemeente Zwevegem, werden in 2014 en 2015 in bewaring gegeven bij het Rijksarchief te Kortrijk. De inventarissen, die respectievelijk 3 en 6,5 strekkende meter archief ontsluiten, zijn zonet van de persen gerold.

04/10/2016 - Kortrijk - Brugge
Proeven van het Rijksarchief: workshops in Kortrijk en Brugge over minder bekende archiefbronnen

In het Rijksarchief zit veel ongekend bronnenmateriaal uit de 19de eeuw met een schat aan informatie voor lokaal historisch onderzoek. Maar hoe vind je de weg in deze massa informatie? Het Rijksarchief en Heemkunde Vlaanderen peilden via een enquête naar de interesses van heemkundigen en lokale erfgoedwerkers. De bronnen die zij naar voor schoven, kan je in de loop van oktober-november 2016 via een workshopreeks in het Rijksarchief leren kennen. 

04/10/2016 - Divers

U bent nieuwsgierig naar de geschiedenis van uw huis of van ander privévastgoed? In september 2016 verscheen een boek van Laurence Druez, werkleidster bij het Rijksarchief te Luik, dat onderzoekers die de geschiedenis van een woning willen achterhalen wegwijs maakt in de talloze bronnen die in dit verband worden bewaard, onder meer bij het Rijksarchief.

21/09/2016 - Divers - Kortrijk

450 jaar geleden, in 1566, barstte in het Noord-Franse Steenvoorde en de Westhoek de Beeldenstorm los. Niet alleen kerken en kloosters moesten het ontgelden, ook vele geestelijken lieten het leven. Grote “boosdoener” was Jan Camerlynck, de aanvoerder van de bosgeuzen. Het dossier van zijn proces, bewaard in het Rijksarchief te Kortrijk, getuigt van zijn vele gruweldaden.

02/09/2016 - Inventarisatie - Divers - Kortrijk

Een medewerker van het Rijksarchief Kortrijk treft een mes aan in een 18e-eeuws procesdossier. Het zou het begin van een misdaadthriller kunnen zijn, maar het overkwam Hannah onlangs echt bij het (her)inventariseren van het familiearchief Descantons de Montblanc (de Plotho)!

07/07/2016 - Digitalisering - Divers
Instructiefilmpje over de zoekrobotten van het Rijksarchief online!

Het Rijksarchief bewaart meer dan 315 kilometer archief. Jaarlijks komt daar, na selectie, meer dan 10 km bij. Hoe begin je te zoeken in die onvoorstelbare berg informatie? Hét werkinstrument om je op weg te helpen is de zoekwebsite http://search.arch.be. In deze instructievideo krijg je, na een korte voorstelling van het Rijksarchief, heel concrete tips over hoe je het maximale uit de zoekrobotten van het Rijksarchief kan halen.

 Klik hier om de instructievideo te bekijken via YouTube

06/07/2016
Gevangenisarchieven geven hun geheimen prijs

Science Connection, het magazine van het Federaal Wetenschapsbeleid, heeft zopas nr. 51 (juni-juli 2016) uitgebracht met allerhande nieuws over en van de 10 federale wetenschappelijke instellingen. Op blz. 4 vindt u een artikel over het gevangenisarchief dat in het Rijksarchief kan worden geraadpleegd. De inventarissen van de gevangenissen van Charleroi, Bergen, Verviers, Hoei, Dinant, enz. zijn te koop in de archiefwinkel van het Algemeen Rijksarchief .

Klik hier om Science Connection nr. 51 (juni-juli 2016) gratis te downloaden

20/05/2016 - Digitalisering

De afgelopen jaren heeft het Rijksarchief meer dan 27.000 parochieregisters gedigitaliseerd en online gezet, goed voor meer dan 5,8 miljoen pagina’s. En sinds de update van 19 mei 2016 zijn daar nog eens 1.472 parochieregisters bijgekomen, goed voor zo'n 500.000 pagina's! Tussen de nieuwe registers zitten enkele grote reeksen, zoals 803 parochieregisters van Brugge, 211 van Mechelen en 88 van Aat. Ontdek de volledige lijst!

Recent schonk graaf de Limburg-Stirum een deel van het familiearchief, tot voor kort bewaard in de Jeruzalemstichting in Brugge, aan het Rijksarchief te Kortrijk. Het vormt een mooie aanvulling op eerdere overdrachten van familiearchief van het geslacht de Limburg-Stirum aan het Rijksarchief. Alles samen bewaart het Rijksarchief te Kortrijk nu ca. 25 meter archief van de familie de Limburg-Stirum uit de periode 13de-20ste eeuw. De inventarisatie is in volle gang.

Het archief van de Heilig Hart van Jezus en Sint-Amandusparochie uit Spiere, een dorpje in het uiterste zuiden van West-Vlaanderen dat deel uitmaakt van de faciliteitengemeente Spiere-Helkijn, werd in 2015 in bewaring gegeven bij het Rijksarchief te Kortrijk. De inventaris die deze 2,4 strekkende meter archief ontsluit, is zonet van de persen gerold.

11/04/2016 - Digitalisering

België beschikt over een unieke reeks registers met bevolkingsstatistieken over de periode 1841-1976. Nergens in Europa zijn er zulke oude, gedetailleerde bevolkingscijfers beschikbaar. In 2001 kwamen de registers in het Rijksarchief terecht. Ze werden integraal gedigitaliseerd, ontsloten via een databank en zopas online gezet.

25/02/2016 - Publicaties

Het Algemeen Rijksarchief heeft een repertorium heruitgegeven dat een overzicht biedt van alle parochies van de Oostenrijkse Nederlanden, de prinsdommen Luik en Stavelot-Malmédy, en het hertogdom Bouillon in 1787.

In 2009 keurde het Rijksarchief een eerste selectielijst OCMW's goed, geldig voor Vlaanderen. De selectielijst werd opgesteld door een VVBAD-werkgroep die sinds 2004 geregeld samenkomt en waarin het hele archiefveld is vertegenwoordigd. De werkgroep voltooide in september 2015 een nieuwe versie van de selectielijst OCMW’s, nu online beschikbaar. In het voorjaar van 2016 zullen de rijksarchieven in Vlaanderen de verantwoordelijken voor de OCMW-archieven uitnodigen voor een infosessie hierover.

03/12/2015 - Digitalisering
Update van 1 miljoen pagina’s Burgerlijke Stand

* Toevoeging van nieuwe gemeenten, aktetypen of jaren voor alle provincies.
* Verbetering van fouten in de beschrijvingen + toevoegen van ontbrekende pagina’s.
* Terbeschikkingstelling van de jaren 1914 en 1915.

Enkele steden/gemeenten die ofwel volledig nieuw beschikbaar zijn of waar er nieuwe aktetypen of jaren bij komen:
* Vlaanderen: Boutersem, Erembodegem, Hamme, Kemmel, Lochristi, Mechelen, Moelingen,Tollembeek, Waregem, Zelzate,…
* Brussel: Brussel, Etterbeek, Schaarbeek, Watermaal-Bosvoorde,…
* Wallonië : Ath, Cheratte, Froidmont, Izier, Landenne, Luik, Namen, Neufvilles, Ramelot, Tubeke,…

Veel succes met de opzoekingen in http://search.arch.be!

De volledige inventaris van het zogenaamde ‘Oud Stadsarchief Kortrijk’, bewaard in het Rijksarchief te Kortrijk, is sinds kort raadpleegbaar via onze zoekrobot. De ‘akten en contracten’ stonden al langer online, maar nu kan u ook de meer dan 16.000 archiefbeschrijvingen van thuis uit doorzoeken.

06/08/2015 - Publicaties

Huizenonderzoek wint almaar aan populariteit, niet alleen bij architectuurhistorici, ook bij wie een sterke band heeft met zijn of haar eigen woning. Wie dit onderzoeksterrein wil verkennen, kan terecht bij het Rijksarchief, dat hierover talloze bronnen bewaart. Opzoekingen in dit soort bronnenmateriaal vergen evenwel een flinke dosis geduld. Hierbij een korte leidraad...

22/07/2015 - Digitalisering

Het Rijksarchief bewaart een grote collectie kaarten en plattegronden, waarvan sommige meer dan 500 jaar oud zijn. 112.419 exemplaren werden reeds gedigitaliseerd, en 77.894 daarvan kunnen geraadpleegd worden in de digitale leeszaal van het Rijksarchief. Via www.cartesius.be is een deel (31.923 kaarten) ook online toegankelijk.

Op 27 maart 2015 tekenden de stad Kortrijk en het Rijksarchief een overeenkomst over de bewaargeving van de bijzonder rijke historische handschriftencollecties van de stadsbibliotheek. Het absolute topstuk is de prachtig verluchte kroniek van de Doornikse abt Gilles Li Muisis over de geschiedenis van het graafschap Vlaanderen van 1294 tot 1348. De overbrenging van deze belangrijke aanwinst voor het Rijksarchief te Kortrijk is volop bezig.

Het archief van het Kortrijkse O.-L.-Vrouwehospitaal, de middeleeuwse voorloper van het huidige AZ Groeninge, is ontsloten voor onderzoek. Het bevat met oorkonden, rekeningen, renterollen, ... een schat aan informatie over middeleeuws Kortrijk.

Tweehonderd jaar geleden, op 18 juni 1815, werd de beroemde Slag bij Waterloo uitgevochten. Het Rijksarchief bewaart honderden meters archief uit deze periode, raadpleegbaar aan de hand van archiefgidsen, inventarissen, historische studies, … Naar aanleiding van de herdenking dit jaar staan ook enkele evenementen op stapel.

09/06/2015 - Inventarisatie - Aanwinsten

De medewerkers van het project SATURN hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan?

Blokken in het Rijksarchief?

Juni betekent… examens. Op zoek naar een rustige plek om samen met anderen te studeren? Wees welkom in één van onze volgende leeszalen in Brussel ( Algemeen Rijksarchief, Rijksarchief te Brussel /Anderlecht), Vlaanderen (Antwerpen-Beveren, Brugge, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven) of Wallonië (Aarlen, Bergen, Louvain-la-Neuve, Luik, Namen). Studenten betalen voor een jaarkaart € 10,00, maar krijgen daarvoor de luxe van een studiezaal, waar een sfeer van historisch onderzoek hangt!

SATURN & MONETA: nieuws over onze bestaande en nieuwe archiefprojecten met betrekking tot de FOD Financiën

De projectmedewerkers van SATURN – de ‘archiefploegen Financiën’ – hebben al bijna 9 km archief van de FOD Financiën laten vernietigen of overbrengen naar verschillende rijksarchieven. De eerste inventarissen, waaronder enkele toegangen op de archieven van de hypotheekkantoren, zijn gepubliceerd. Benieuwd wat u in hypotheekarchief kan terugvinden en hoe u ermee aan de slag kan? We geven u enkele onderzoektips. Om naast de specifieke inventarissen ook een algemeen overzicht te kunnen bieden van het archief van de centrale diensten van de FOD Financiën, wordt sinds april 2015 aan een archiefgids, getiteld MONETA, gewerkt.

  MONETA: een archiefgids over de archieven van de FOD Financiën
  SATURN: onderzoektips voor hypotheekarchief

28/05/2015 - Evenementen - Kortrijk - Brugge
Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in archiefdocumenten uit het Rijksarchief te Kortrijk

Het WAP of West-Vlaams Archievenplatform viert dit jaar zijn vijftienjarig bestaan en heeft alle West-Vlaamse archiefdiensten uitgenodigd om mee te werken aan de rondreizende tentoonstelling en publicatie ‘Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in West-Vlaamse archiefdocumenten (1815-1830)’. De ‘Hollandse Periode’ komt niet toevallig net nu onder de aandacht. Het is precies 200 jaar geleden dat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot stand kwam. De tentoonstelling is van 10 juni tot en met 3 juli 2015 te bezoeken in het Rijksarchief te Kortrijk.

Met de alsmaar toenemende digitale dienstverlening van archiefinstellingen groeide binnen de Europese archiefgemeenschap de behoefte om haar ervaring en deskundigheid te bundelen in een pioniersproject, namelijk de uitbouw van een gemeenschappelijk archievenportaal. Het Rijksarchief doet mee aan dit APEx-project en neemt de coördinatie van de Belgische bijdragen op zich door andere Belgische archiefinstellingen uit te nodigen om mee te bouwen.

04/05/2015 - Divers - Kortrijk - Leuven
Vrijwilligersproject 'Notarius' gaat van start

De rijksarchieven te Kortrijk en Leuven starten met de nadere ontsluiting van hun notariaatsarchief, gestroomlijnd in het vrijwilligersproject Notarius. Notarissen moeten volgens de wet op het notarisambt hun minuten na 75 jaar overdragen aan het Rijksarchief, wat een bijzonder rijke collectie oplevert. Daarnaast beheert het Rijksarchief een grote verzameling notariaatsarchief die dateert uit de periode vóór de aanhechting bij Frankrijk (1795). Alles bij elkaar gaat het voor Leuven en Kortrijk alleen al om meer dan 2 strekkende km archief.

27/03/2015 - Archiefbeheer - Aanwinsten

Het Rijksarchief verwerft de laatste jaren meer en meer parochiearchieven. De regionale verschillen in frequentie en omvang van kerkelijke aanwinsten zijn aanzienlijk, maar het fenomeen is in heel België merkbaar. In samenspraak met de bisdommen, en met de hulp van vele vrijwilligers, werkt het Rijksarchief mee aan lange termijn oplossingen. Een blik op het bisdom Gent leert dat dit tot mooie resultaten kan leiden.

Microfilms en genealogische bib Oost-Vlaanderen verhuizen naar Gent

Vanaf 14 april 2015 zijn de microfilms en de genealogische bibliotheek Oost-Vlaanderen (destijds ondergebracht in het Rijksarchief te Ronse) niet langer raadpleegbaar in het Rijksarchief te Kortrijk.  Ze worden immers verhuisd naar het nieuwe Rijksarchief te Gent. De gedigitaliseerde parochieregisters en akten van de burgerlijke stand kunnen uiteraard wél nog in de (digitale) leeszaal in Kortrijk geraadpleegd worden.

19/02/2015 - Divers
Procesdossiers en de Bibliografie van de Geschiedenis van België in 'Science Connection'

Het Rijksarchief bewaart vele honderden meters procesdossiers, verspreid over zijn verschillende vestigingen in België. Ontsluiting en valorisatie van dit interessante bronnenmateriaal heeft sinds kort een nieuwe adem gevonden, die wordt toegelicht in het laatste nummer van Science Connection (p. 28 t/m 30). En ook de Bibliografie van de Geschiedenis van België, sinds 2012 gerealiseerd binnen het Rijksarchief, komt aan bod, op p. 20 t/m 23.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd grote schade aangericht aan privébezittingen, waarvoor nadien schadevergoeding kon worden aangevraagd. Het Rijksarchief bewaart honderdduizenden van dergelijke ‘oorlogsschadedossiers'. De dossiers bevatten een schat aan unieke en gediversifieerde informatie, die ongetwijfeld talrijke onderzoekers – zowel vakspecialisten als het grote publiek – van waarde kan zijn.

Archiefselectie is een belangrijke uitdaging, ook voor steden en gemeenten. De bestaande selectielijsten voor Vlaamse gemeenten uit de jaren 1980-1990 waren als gevolg van wettelijke, organisatorische en technologische (r)evoluties dringend aan vernieuwing toe. Een VVBAD-werkgroep zette zich aan het werk en op 11 juli 2014 werd de nieuwe versie van de selectielijst voor gemeenten goedgekeurd door de algemeen rijksarchivaris.

14/05/2014 - Restauratie - Kortrijk

Het Rijksarchief te Kortrijk restaureert twee middeleeuwse topstukken uit het stadsarchief van Kortrijk, bewaard in het Rijksarchief.

04/03/2014 - Divers

Op 27 januari 2014 trad het Koninklijk besluit in werking dat een wijziging inhoudt van de regels rond raadpleging van de bevolkings- en vreemdelingenregisters.

Wat verandert er voor u als lezer/klant/partner van het Rijksarchief?

Het Rijksarchief te Kortrijk huist sinds 1964 in een pand van de stad Kortrijk in de Guido Gezellestraat, op 100 meter van de Grote Markt.

Het prachtige gebouw werd ontworpen door architect Wenceslas Cobergher (1561-1625) en aanvankelijk als pandjeshuis gebruikt. In de jaren 1930 werd de stadsbibliotheek er ondergebracht. Na vernieling door een bombardement in 1944 werd het pand in de jaren 1950-1960 gerestaureerd en heropgebouwd.

In 1962 stelde algemeen rijksarchivaris Etienne Sabbe voor om in Kortrijk een arrondissementeel rijksarchief op te richten. Na het verschijnen van het koninklijk besluit van 28 november 1963 werd op 7 april 1964 een contract gesloten tussen de minister van Nationale Opvoeding en Cultuur enerzijds en het college van burgemeester en schepenen anderzijds. Het pand aan de Guido Gezellestraat 1 zou gedeeld worden door het Rijksarchief te Kortrijk en de Stedelijke Openbare Bibliotheek. Later kwamen andere stadsdiensten in de plaats van de bibliotheek. Van 2005 tot 2014 deelde het Rijksarchief te Kortrijk het gebouw met de Erfgoedcel Kortrijk. De kant van het gebouw met ingang aan de O.-L.-Vrouwestraat kreeg daarop de naam Erfgoedhuis.

In 2012-2013 werden renovatiewerken uitgevoerd in het deel van de Kortrijkse Berg van Barmhartigheid dat door het Rijksarchief wordt gebruikt: de leeszaal verhuisde naar het gelijkvloers, de opslagcapaciteit voor archief werd aanzienlijk uitgebreid (van 5 naar 8 strekkende km) en de infrastructuur voor medewerkers, vrijwilligers en leeszaalbezoekers ging er fors op vooruit.

Het Rijksarchief te Kortrijk bewaart archieven van zowel publiek- als privaatrechtelijke archiefvormers met zetel of vestigingsplaats op het grondgebied van het voormalige gerechtelijk arrondissement Kortrijk. Het oudste stuk dateert uit de 11de eeuw. De voornaamste publiekrechtelijke archiefvormers zijn gewestelijke en lokale overheidsinstellingen, zoals kasselrijen en schepenbanken, gemeenten, OCMW’s (en rechtsvoorgangers), kerkfabrieken en notarissen.

In 2013 werd het archief van de rechtbanken vanuit het Rijksarchief te Beveren overgebracht naar Kortrijk. De archieven van de buitendiensten van de FOD Financiën zijn terug te vinden in het Rijksarchief te Brugge. In Beveren worden enkel nog enkele grotere bedrijfsarchieven en de handelsregisters van het arrondissement Kortrijk bewaard.

Overheidsarchief ancien régime

  • archief van plaatselijke en regionale overheidsinstellingen:
    • kasselrij Kortrijk
    • schepenbanken

Overheidsarchief hedendaagse periode

  • archief van rechtbanken (19de-20ste eeuw)
    • Rechtbank van Eerste Aanleg
    • Jeugdrechtbank
    • Politierechtbank
    • Rechtbank van Oorlogsschade
    • Rechtbank van Koophandel
    • Arbeidsrechtbank
    • Vredegerechten
    • Parket
  • archief van buitendiensten van de overheid: Radio 2-West-Vlaanderen, PMS-centra, …
  • archief van gemeenten en OCMW’s
  • archief van kerkfabrieken

Archief van kerkelijke instellingen

  • archief van het kapittel Onze-Lieve-Vrouw van Kortrijk
  • archief van de Groeningeabdij te Kortrijk
  • Zoekinstrumenten

Notariaatsarchief

Privaat archief

  • archief van textielondernemingen: Linière de Courtrai (Kortrijk), Vetex (Kortrijk), Claessens (Waregem), …
  • archief van federaties en verenigingen: VOKA (Kortrijk en Roeselare), Sint-Lucasgilde (Kortrijk), Febeltex (Kortrijk), Koninklijke Filharmonie (Ingelmunster), …
  • archief van personen die een belangrijke maatschappelijke rol hebben gespeeld: familie Descamps-Reyntjens (Barco), de Laubespin, Delcroix-Meulenbergh (De Witte-Visage), Descantons de Montblanc (de Plotho), d'Ennetières, …

Genealogische bronnen

  • schaduwarchief raadpleegbaar van microfilms van parochieregisters en registers van de burgerlijke stand van alle gemeenten van de provincie West-Vlaanderen en van de bevolkingsregisters, tot 1900
  • microfilms van genealogische bronnen van de gerechtelijke arrondissementen Kortrijk en Oudenaarde
  • online: search.arch.be
    • miljoenen pagina's uit de parochieregisters en registers van de burgerlijke stand (geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten) vanaf de 16de eeuw
    • toevoeging van de registers en tafels van de burgerlijke stand is een ‘work in progress’
    • de applicatie laat toe in/uit te zoomen en contrast en helderheid aan te passen
    • consultatie is gratis, maar wie toegang wil krijgen tot de beelden moet wel over een login     en een paswoord beschikken (na keuze van een paswoord ontvangt u een login per e-mail)

Inschrijving: http://search.arch.be/nl/component/user/register
Parochieregisters: http://search.arch.be/nl/tips/98-parochieregisters
Registers van de Burgerlijke Stand: http://search.arch.be/nl/tips/101-burgerlijke-stand

Verzamelingen

  • Verzameling kaarten en plattegronden

Bibliotheek

Consulteer de bilbiotheekcatalogus van het Rijksarchief

Zoekinstrumenten

Van Isterdael H., Beknopt overzicht van de archieven en verzamelingen van het Rijksarchief te Kortrijk, Reeks Gidsen nr. 55, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2002 (Publicatie 3740).

Huyse E., Catalogus van de verzameling kaarten, plattegronden en andere afbeeldingen van het Rijksarchief te Kortrijk, Reeks Inventarissen Rijksarchief te Kortrijk nr. 10, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2003 (Publicatie 4096).

Callewier H, Inventaris van het archief van de Groeningeabdij te Kortrijk (1199) 1237-1797, Reeks Inventarissen Rijksarchief te Kortrijk nr. 23, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2011 (Publicatie 5028).

Gebiedsomschrijving van het Rijksarchief te Kortrijk

Het Rijksarchief te Kortrijk bewaart archieven van zowel publiek- als privaatrechtelijke archiefvormers met zetel of vestigingsplaats op het grondgebied van het voormalige gerechtelijk arrondissement Kortrijk. Hierbij vindt u een overzicht van de gemeenten die deel uitmaakten van het voormalige gerechtelijk arrondissement Kortrijk, per fusiegemeente.

 ANZEGEM

 Anzegem, Gijzelbrechtegem, Ingooigem, Kaster, Tiegem, Vichte

 AVELGEM

 Avelgem, Bossuit, Kerkhove, Outrijve, Waarmaarde

 DEERLIJK

 Deerlijk

 DENTERGEM

 Dentergem, Markegem, Oeselgem, Wakken

 HARELBEKE

 Bavikhove, Harelbeke, Hulste

 HOOGLEDE

 Gits, Hooglede

 INGELMUNSTER

 Ingelmunster

 IZEGEM

 Emelgem, Izegem, Kachtem

 KORTRIJK

 Aalbeke, Bellegem, Bissegem, Heule, Kooigem, Kortrijk, Marke, Rollegem

 KUURNE

 Kuurne

 LEDEGEM

 Ledegem, Rollegem-Kapelle, Sint-Eloois-Winkel

 LENDELEDE

 Lendelede

 MENEN

 Lauwe, Menen, Rekkem

 MEULEBEKE

 Meulebeke

 OOSTROZEBEKE

 Oostrozebeke

 ROESELARE

 Beveren-Roeselare, Oekene, Roeselare, Rumbeke

 SPIERE-HELKIJN

 Helkijn, Spiere

 WAREGEM

 Beveren-Leie, Desselgem, Sint-Eloois-Vijve, Waregem

 WEVELGEM

 Gullegem, Moorsele, Wevelgem

 WIELSBEKE

 Ooigem, Sint-Baafs-Vijve, Wielsbeke

 ZWEVEGEM

 Heestert, Moen, Otegem, Sint-Denijs, Zwevegem

Diensthoofd: Hendrik Callewier.

Archivaris: Hannah Van der Auwere.

Onthaal, leeszaal en magazijnbeheer: Patrick Haelters, Ann Vansteelant.

Onderhoud: Shameela Mehra.

Met het openbaar vervoer: Het Rijksarchief bevindt zich op 10 minuten lopen van het station van Kortrijk. Vanaf het station bereikt u het Rijksarchief via de Grote Markt en de Onze-lieve-Vrouwestraat.

Met de wagen: Bereikt u het Rijksarchief via de Grote Markt. Parkeren is mogelijk op het parkeerterrein 'Broeltorens' over de Leie, op 100 meter lopen van het Rijksarchief.

Toegang voor personen met beperkte mobiliteit (PBM): Het Rijksarchief verbindt zich ertoe de toegang tot al zijn leeszalen en andere openbare ruimtes te garanderen voor alle gebruikers. In dit kader werden de voorbije jaren reeds aanpassingen aan de gebouwen uitgevoerd zoals aangepaste toiletten voor personen met beperkte mobiliteit, de beschikbaarheid van oprijplaten voor rolstoelen, etc. Hebt u concrete vragen rond de toegang tot het Rijksarchief te Kortrijk? Contacteer ons via telefoon (+32 (0)56 21 32 68) of e-mail.

Deze pagina delen:
www.belspo.be www.belgium.be e-Procurement